Jo Nesbø - Headhunters

Ik wist waar Ferdinand op uit was en het was goed. Hij wilde weten welk geheim wapen ik had, wat me tot de beste maakte en hem - voorlopig - niet. En ik gaf hem wat hij nodig had Om het te worden. Omdat de regels zo zijn: je deelt je kennis. En omdat hij nooit beter zal worden dan ik, omdat hij eeuwig en altijd overhemden zou hebben die stonken naar citrus en hij zich af zou blijven vragen of iemand een model, een geheim had dat beter was dan het zijne.

***

Eerst is er een idee voor een boek, zegt Nesbø in een filmpje op zijn site. Daarna pas kijk je hoe je dat idee kan uitwerken. Gelukkig achtte hij het niet opportuun Harry Hole erbij te betrekken. De Hole-boeken blinken uit in doorleefdheid, in rauwe realiteit. In miserie, kortom. Niets van dat in Headhunters. Als je niet beter wist, zou je denken dat je een boek van één van die gladde Amerikaanse jongens in handen had.

Hoofdpersoon is Roger Brown, headhunter van beroep. Omdat hij zich eigenlijk zijn dure huis en de geld opslokkende kunstgalerij van zijn vrouw Diana niet kan veroorloven, houdt hij er nog een nevenjob op na: die van kunstdief. Op een vernissage ontmoet hij de Nederlandse ex-militair Clas Greve. Een prachtkandidaat voor een topjob én eigenaar van een peperduur schilderij. Maar het loopt anders dan Roger zich had voorgesteld.

Gladjes. Vlot, uiteraard, maar zo gladjes. Je herkent Nesbø nog wel aan de plotwendingen, aan de on-Scandinavische actiescènes (zie ook o.a. De verlosser en De sneeuwman). Maar waar is de relevantie gebleven? Waar is de verbetenheid, de emotie? Aan de andere kant: als je dít al prachtig vond, wat gaat Harry Hole dan niet met je doen? Er staat je nog veel moois te wachten...

Headhunters van Jo Nesbø - oorspronkelijke titel Hodejegerne - verscheen bij Cargo in 2010, vertaald uit het Noors door Annelies de Vroom.

270 blz, isbn 9789023456629

Arnaldur Indriðason - Onderstroom

De jongens wisten dat Elínborg ontzettend hard moest werken om, zoals ze zei, een loontje van niks bij elkaar te scharrelen. Achtervolgingen met de auto had ze nog nooit meegemaakt, zei ze. Een pistool had ze niet, laat staan een automatisch geweer: de IJslandse politie gebruikte immers geen schietwapens bij haar werk. De criminelen waren doorgaans pechvogels, arme donders zoals Sigurður Óli ze noemde, voor het merendeel goede bekenden van de politie. Inbraken en autodiefstallen waren de meest voorkomende zaken.

***

Het is een heel nieuwe ervaring: een boek van Indriðason zonder Erlendur. Die lijkt in Onderstroom van de aardbodem verdwenen. Overigens een rode draad in Indriðasons werk, die verdwijningen. Erlendur zal vast nog eens opduiken in een volgend boek, maar in dit boek speelt Elinborg de hoofdrol. Een eigenaardige zaak krijgt ze op haar bord: een dode man met rohypnol in het bloed en gekleed in het t-shirtje van een vrouw. Heeft het slachtoffer van een verkrachting alsnog de bovenhand gekregen?

Elinborg heeft het niet zo moeilijk met het gezinsleven als Erlendur, maar ook zij heeft haar dagelijkse zorgen. Haar oudste zoon sluit zich van haar af, en haar werk slorpt natuurlijk veel energie op. Het verhaal kabbelt zo 'n beetje verder, zonder al te veel lastige verwikkelingen. Indriðason schrijft zoals altijd sober en to the point, en in dit boek gaat dat nog net niet vervelen. De volgende Indriðason staat niettemin nu al op het leeslijstje. Want waar in hemelsnaam is Erlendur gebleven?

Onderstroom van Arnaldur Indriðason - oorspronkelijke titel Myrká - verscheen bij Q in het voorjaar van 2010, vertaald uit het IJslands door Adriaan Faber.

255 blz, isbn 9789021437712

Zoran Drvenkar - Sorry

Kris kijkt hen alle drie om de beurt aan. Het is duidelijk dat ze geen van allen een idee hebben waar hij het over heeft. Daarom steekt Kris zijn rechterhand naar voren, met de palm omhoog, als een aanbod.
- Ze weten niet hoe ze zich moeten verontschuldigen, zegt hij. En dat zullen wij hun aanbieden. Verontschuldigingen in overvloed, en voor een verdomd goeie prijs.

*****

Het was een idee van Kris, de oudste van twee broers. Een bedrijfje oprichten dat excuses aanbiedt. Broer Wolf en twee vriendinnen, Frauke en Tamara, doen mee. In het begin gaat het goed. Ze bieden een ontslagen secretaresse een nieuwe job aan, in naam van haar ex-baas en ex-minnaar. Of ze helpen een werkgever van zijn schuldgevoelens af na het ontslag van een achteraf onschuldig verklaarde bediende. Tot Sorry, zo heet het bureau, op een dag telefoon krijgt van Lars Meybach. Wolf moet zijn verontschuldigingen aanbieden aan een vrouw in een appartement. Alleen blijkt zij bij aankomst dood en aan de muur genageld. De moordenaar wil dat Kris en co zich verontschuldigen tegenover de dode. En nu ze daar toch zijn kunnen ze het lijk wel ergens dumpen ook.

Het is een begin van een onthutsende thriller. De dader sleept sinds zijn jeugd schuldgevoelens met zich mee. Eigenlijk is hij een slachtoffer, maar toch sleurt hij vier jonge mensen mee in zijn wraak op demonen uit het verleden. Demonen die nog niet aan rust toe zijn, zo blijkt. De vriendschapsbanden tussen de vier komen onder druk te staan. Hun belangrijkste conclusie moet misschien wel zijn: kan je in plaats van iemand anders sorry zeggen? Kan je vergiffenis laten afdwingen door een ander?

Drvenkar legt geleidelijk de stukjes van de puzzel op hun juiste plaats. Op elk stukje staat een naam, maar slechts één na één worden die aan elkaar gelinkt. Zelfs Drvenkars schrijfstijl draagt bij aan het mysterie. De delen waarin de dader aan het woord komt, zijn geschreven in de jij-vorm. Af en toe lijkt het of de lezer rechtstreeks wordt aangesproken. Ontsnappen uit het verhaal is geen optie. Onthutsend, brandend actueel, laaiend spannend en mét een boodschap. Sorry is dé thriller van het voorjaar.

Sorry van Zoran Drvenkar verscheen bij De Arbeiderspers in april 2010, vertaald uit het Duits door Henk Schreuder.

387 blz, isbn 9789029572125

José Rodrigues Dos Santos - interview

Een echte eye-opener

Zeven. Zoveel namen telt het onderwerp 'Portugese schrijvers' op Wikipedia. Op José Saramago na zijn het nobele onbekenden. Eén naam ontbreekt in het lijstje: José Rodrigues Dos Santos. In eigen land verkocht hij al meer dan een miljoen boeken, en ook in het buitenland groeit zijn aanhang. Zijn boeken verschijnen nu al in zestien talen. Dos Santos' handelsmerk: het échte enigma.

José Rodrigues Dos Santos werd geboren in Mozambique. In 1974, met het instorten van de koloniale macht, verhuisde hij met zijn ouders naar Portugal.

"Ik was toen tien jaar, en ging alleen nog terug naar Mozambique voor korte bezoeken. Of die periode in Afrika mij beïnvloed heeft? Alleen zoals een kind kan beïnvloed worden door gebeurtenissen, neem ik aan."

Later werd hij journalist bij de Portugese televisie. Hij bracht verslag uit over (burger)oorlogen in Angola, Oost-Timor, Palestina, Bosnië en Irak. Hij geeft ook les in journalistiek aan de universiteit van Lissabon. Zijn eerste boek schrijft hij in 2002.

"Dat ik boeken ging schrijven, was bijna per toeval. Ik was niet zeker of de Portugese lezers mijn boeken zouden kunnen smaken. Laat staan dat ze over de hele wereld vertaald zouden worden. Mijn eerste boek, The Isle of Darkness, ging over een Timorese familie tijdens de Indonesische bezetting van het eiland. Het verkocht niet goed, maar mijn tweede boek wel. The Captain’s Daughter is een liefdesverhaal dat zich afspeelt tijdens de Eerste Wereldoorlog. Portugese troepen vochten toen mee aan het Vlaamse front. Daarna schreef ik Codex 632, het eerste boek in de reeks rond Tomás Noronha, over de ware identiteit van Christoffel Columbus."

Noronha is professor cryptografie, en doet niets liever dan mysterieuze codes breken.

"Ik ben nochtans zelf geen puzzelfanaat. Ik verkies de puzzels van het leven boven de kruiswoordpuzzels in de krant. Weet je waarvan ik hou in een boek? Een echt mysterie. Niet iets louter fictief. Ik wil me bezighouden met échte enigma's."

Nederland en Vlaanderen maakten kennis met Noronha in De Godsformule, deel twee uit de reeks.

"De Godsformule is geen boek over religie, maar over wetenschap. Ik denk dat God geen religieus onderwerp meer is, maar een wetenschappelijk probleem. Het grappige is dat de wetenschap het mysterie al ontsluierd heeft, maar dat is weinig mensen bekend. Zelfs veel wetenschappers zijn er zich niet van bewust. De Godsformule gaat over het grootste mysterie van allemaal: het bestaan van God en de zin van het leven. En dat verpakt in een thriller over liefde en spionage."

Dit voorjaar verscheen Het zevende zegel, opnieuw een thriller met Tomás Noronha, maar ditmaal over de klimaatverandering.

"Ik denk niet dat ik mijn lezers meer bewust maak van de problemen waar we voor staan, maar wel dat ik ze bewust maak van de details. De olievoorraden geraken langzaamaan uitgeput. Dat is de grote revelatie van het boek. Weinig mensen beseffen wat het betekent. De vraag naar olie groeit snel, en tegelijk zit de productie op een piek. Eerder vroeg dan laat gaan de prijzen stijgen. Wat zal er gebeuren wanneer een vat olie 200 dollar kost? Kan de wereldeconomie dat overleven? Vragen met een directe impact op ons leven die in Het zevende zegel worden behandeld."


Is die bewustmaking van het publiek een belangrijke drijfveer?

"Ik schrijf nooit een thriller gewoon om een thriller te schrijven. Duizenden andere schrijvers doen dat al. Mijn boeken verschillen daarvan omdat alle historische en wetenschappelijke informatie non-fictie is. Het zijn, als je wil, real-life thrillers. Ik gebruik de fictie van de thriller om een reëel onderwerp aan te brengen, met echte informatie. Je vermaakt jezelf met een goede thriller terwijl je iets leert over jezelf, over de wereld en over het leven."

Het zevende zegel brengt een dreigende boodschap over een naderende apocalyps. Ben je niet bang dat het publiek die boodschap zal afdoen als een fictief plot van een thrillerauteur?

"Zeker niet. De informatie in het boek is niet fictief. Weet je wat er gebeurde toen het boek gepubliceerd werd in Portugal? Ik werd gevraagd in het parlement te gaan uitleggen wat er aan de hand was met de olievoorraden. Door dit boek investeerde mijn land zwaar in zonneënergie en windmolens. Portugal heeft nu het grootste zonnepark ter wereld en het grootste windmolenpark van Europa. Vijf nieuwe stuwdammen worden gebouwd voor de productie van elektriciteit. Dat is de kracht van het boek."

Sinds Het zevende zegel verscheen in 2007 groeide over heel de wereld de bezorgdheid over het klimaatprobleem.

"In Kopenhagen zijn enkele stappen in de goede richting gezet. Maar of dat voldoende zal zijn? De mensen zullen wakker worden wanneer olie 200 dollar per vat kost. Hopelijk is het dan nog niet te laat. Je kan je al informeren en voorbereiden door Het zevende zegel te lezen. Geloof me, het is een echte eye-opener."

In Portugal is intussen al een nieuwe Noronha verschenen, The Wrath of God, over religie en atoombommen. Uitgeverij Q zal ook het nieuwe boek uitbrengen. We kijken al uit naar 2011.

Philipp Meyer - Roest

We zakken af, het hele land, waarschijnlijk voor het eerst in de geschiedenis, en dat ligt niet aan die jongens met groen haar en een bot door hun neus. Persoonlijk ben ik niet gek op ze, maar die dingen zijn onvermijdelijk. Het echte probleem is dat de gemiddelde burger geen baan heeft waar hij goed in kan zijn. Als je dat kwijtraakt, raak je je land kwijt.

**

Roest is de eerste roman van Philipp Meyer, geboren in New York in 1974. Isaac en Billy, twee vrienden in een van god en klein pierke verlaten industriestadje, raken betrokken bij een moord. Het is Isaac die de dodelijke steen gooit naar een van de mannen die Billy bedreigen, maar het is Billy die de schuld op zich neemt en de bak in vliegt.

Isaac slaat op de vlucht, en laat zijn zus, die het stadje jaren geleden achter zich liet ondanks haar liefde voor Billy, achter bij hun zieke vader. Billy's moeder Grace vraagt zich intussen af wat ze verkeerd heeft gedaan, en vlucht in de armen van politieman Harris, die zijn carrière op het spel zet om Billy te beschermen.

Vriendschap, schuld, de harde realiteit van het leven: uitstekende ingrediënten voor een roman. Helaas besteedt Meyer te veel aandacht aan het desolate landschap. Elke pagina passeren we wel een paar vervallen fabrieksgebouwen, verlaten kolenmijnen en verouderde stadjes. De teloorgang van het industriële Amerika, met alle sociale gevolgen van dien, wordt er herhaaldelijk in gestampt. Roest is veel sfeer, maar bitter weinig verhaal.


Roest van Philipp Meyer - oorspronkelijke titel American Rust - verscheen bij De Bezige Bij in de zomer van 2010, vertaald uit het Amerikaans door Arjaan van Nimwegen.

395 blz, isbn 9789023441540

Salvo Sottile - Donkerder dan middernacht

Rosa's familie danste met elkaar in één gedeelte van het restaurant; die van Nino deed hetzelfde in het andere deel van de zaal. Niemand kwam zelfs maar per ongeluk op het territorium van de andere familie.
De taart in het midden fungeerde als scheidslijn. Hij werd een soort denkbeeldig kordon, een opeenhoping van zand en dynamiet, klaar om bij het minste of geringste in te storten of de lucht in te vliegen.

***

Palermo, Sicilië. Rosa ontvlucht haar bazige vader door met de eerste de beste jongen te trouwen die ze tegenkomt. Helaas blijkt hij achteraf een vooraanstaand lid van de Cosa Nostra te zijn, die de Familie vóór zijn eigen familie plaatst. Rosa kan alleen ondergaan. Of toch niet?

Salvo Sottile kaart de positie van de vrouw aan in het exclusief mannelijke wereldje van de Cosa Nostra. Je ziet ook eens de menselijke kant van het maffiaverhaal. Achter elk slachtoffer schuilt een familie, en zelfs de godfather heeft een echtgenote, die misschien niet eens zo meegaand is als je zou verwachten. Donkerder dan middernacht heeft iets te nadrukkelijk de neiging op het gevoel te werken, maar de plot is degelijk.

Donkerder dan middernacht van Salvo Sottile - oorspronkelijke titel Più scuro di mezzanotte - verscheen bij AW Bruna in april 2010, vertaald uit het Italiaans door Saskia Peterzon-Kotte.

312 blz, isbn 9789022996829

Roberto Saviano - De schoonheid en de hel

Zestien slachtoffers in nog geen zes maanden tijd. Elk ander democratisch land zou in zo'n situatie op zijn grondvesten schudden. Hier bij ons is er, ondanks alles, niet eens over gepraat. Ten noorden van Rome was er zelfs niemand op de hoogte van dit spoor van bloed en dit terrorisme, dat geen Arabisch spreekt en niet zwaait met een vlag met vijfpuntige sterren, maar dat beveelt en domineert zonder weerga.

**

Roberto Saviano is een superster sinds hij moest onderduiken voor de Napolitaanse maffia. Reden daarvoor was Gomorra, dat grote delen van het camorranetwerk ontsluierde. Na het tussendoortje Het tegenovergestelde van dood is er nu De schoonheid en de hel, een bundel van korte stukjes die hij schreef tussen 2004 en 2009.

Enkele stukjes gaan opnieuw over de maffia, maar zelden wordt er iets toegevoegd aan wat in Gomorra zo treffend werd verwoord. Uitzondering is Saviano's toespraak voor het Nobelprijscomité, waarin hij nadenkt over wat literatuur teweeg kan brengen. Zijn succes de wereld rond én de bedreigingen van de camorra bewijzen de kracht van de verteller. Saviano heeft het ook vaak over de gevolgen van de bedreigingen: steeds op je hoede moeten zijn, niet meer zonder bodyguards op stap kunnen gaan.

De vraag is of de wereld ook zit te wachten op Saviano's opinies over andere onderwerpen. Een stukje over voetballer Lionel Messi ís zelfs geen opinie, maar een ietwat gedramatiseerde biografie. Helaas zijn dat soort stukjes in de meerderheid.


De schoonheid en de hel van Roberto Saviano - oorspronkelijke titel La bellezza e l' inferno - verscheen bij Lebowski eind 2009, vertaald uit het Italiaans door Dorette Kromodikoro-Zwaans, Etta Maris, Karoline Sabbatino-Heybroek en Patrizia Zanin.

302 blz, isbn 9789048803002

David Sedaris - Van je familie moet je het hebben

Het hele schrijven gaf blijk van een toenemende hysterie, en tussen de regels door klonk een snerpend: 'O, mijn god! Hij is bijna een uur alleen in huis!' Ze had haar telefoonnummer op haar werk achtergelaten, het telefoonnummer van haar man op zijn werk, en het nummer van de buurvrouw, met de vermelding dat ze die niet zo heel goed kende, dus dat ik die misschien beter niet kon lastigvallen, tenzij er echt sprake was van een noodgeval. 'P.P.S. Ze is baptist, dus zeg niet tegen haar dat je homo bent.'

***

Van de Amerikaanse Griek David Sedaris verscheen in 2008 Wanneer je omringd bent door vlammen, maar daarvóór had hij al een handvol verhalenbundels op zijn naam staan. Dit jaar bundelde uitgeverij Lebowski de beste verhalen in Van je familie moet je het hebben.

Rode draad in heel Sedaris' werk is zijn familie. Hij vertelt honderduit over de kleine kantjes van zijn broer, zussen en ouders. In die mate zelfs dat ze in zijn nabijheid op hun woorden gingen letten. De enige troost is dat Sedaris evengoed zichzélf te kijk zet voor de rest van de wereld. Hij vertelt over zijn pogingen aanvaard te worden als conceptioneel kunstenaar, over zijn outing als homo, over zijn manische tics. Het is meestal verrekte grappig, maar als lezer blijf je zitten met het wrange gevoel dat ook jij een kleine voyeur bent die maar wat graag bij de mensen binnenkijkt. Leuk, maar op den duur ook confronterend.

Van je familie moet je het hebben van David Sedaris verscheen bij Lebowski in 2010, vertaald uit het Amerikaans door Auke Leistra, Irving Pardoen en Boukje Verheij.

307 blz, isbn 9789048804535

Baden & Kenney - Bloedproef

Terwijl ze viel zag ze metaal blinken. De vuist van de aanvaller ontspande zich en er werd een klein glazen buisje zichtbaar. Annabelles laatste samenhangende gedachte was: waarom ik, lieve God, waarom ik?

***

Het begint met een klein wondje. Iemand neemt bloed af bij schijnbaar willekeurig gekozen mensen. Of is het niet iemand, maar een vampier, zoals de pers al snel besluit? Patholoog Jake Rosen raakt betrokken bij het onderzoek wanneer een eerste dodelijk slachtoffer valt. Tegelijk wordt zijn vriendin, advocate Manny Manfreda, ingeschakeld voor de verdediging van een jongeman die betrokken is bij terroristische activiteiten.

Het duo Rosen-Manfreda is een doorslagje van het schrijvende echtpaar Baden-Kenney, respectievelijk forensisch expert en advocate. Gelukkig drammen ze niet al te veel door over hun eigen vakgebied. Bloedproef is een vlot lezend boek met een kwinkslag hier en daar. Niet meteen het nieuwe meesterwerk waar we allemaal op zitten te wachten, maar wel een geslaagde mix van spanning, amusement én informatie: de Amerikanen kijken zowaar verder dan hun eigen staatsgrenzen. Onderhoudend infotainment.

Bloedproef van Baden & Kenney - oorspronkelijke titel Skeleton Justice - verscheen bij Cargo in 2009, vertaald uit het Engels door Daniëlle Stensen.

334 blz, isbn 9789023456001

2 x kort: Camilleri

Andrea Camilleri volgen kost je een fortuin. De kranige tachtiger schrijft nog altijd vier, vijf boeken per jaar. Dat zijn véél te vertalen boeken, en dat worden er nog meer wanneer een verhalenbundel uiteen wordt getrokken in drie delen, zoals Serena Libri deed met De eerste zaak van Montalbano (2008), Montalbano en het verdwenen kind (2009) en dit voorjaar Zeven maandagen met Montalbano (****). Die laatste is met voorsprong de beste van de drie. Op opeenvolgende maandagen wordt een aantal moorden gepleegd. Eerst een vis, dan een kip, vervolgens een hond, worden telkens van dichtbij neergeschoten. Gaat de moordenaar richting climax: een menselijk slachtoffer? De eigenzinnige Montalbano, tussen Siciliaanse smulpartijen en Italiaans gebekvecht door, weet de schade te beperken tot het dierenrijk.

Zwarte zon is iets helemaal anders, en geen voer voor Montalbano-fans. Eerder iets voor kunsthistorici, want het boekje gaat over een manuscript dat Camilleri in handen kreeg over de Italiaanse schilder Caravaggio. Begin zeventiende eeuw verbleef die enkele jaren op Sicilië en Malta. Camilleri bouwt een verhaal omheen de weinige feiten die gekend zijn. Om het boek naar waarde te kunnen schatten moet je toch een zekere basiskennis hebben over Caravaggio en de schilderkunst.

Lees meer over Camilleri bij Italibro.

Zwarte zon van Andrea Camilleri verscheen bij Uitgeverij Conserve in 2010 (isbn 9789054292968).
Zeven maandagen met Montalbano van Andrea Camilleri verscheen bij Serena Libri in 2010 (isbn 9789076270562).