Alessandro Baricco - Emmaüs

We zijn heel normaal, er is geen ander plan voorzien dan normaal zijn, het is een neiging die ons in het bloed zit. Generaties lang hebben onze families hard gewerkt om het leven bij te schaven tot elk onderscheid was weggevlakt - elke oneffenheid waardoor we vanuit de verte zouden kunnen opvallen. In de loop der jaren hebben ze een bepaalde deskundigheid verworven op dat gebied: de zekere hand, het kennersoog - vaklui.

***

In Dit verhaal botst Ultimo's droom met de oude gang van zaken. Wegen en auto's, dat is iets voor de rijken. In De barbaren, een essay ontstaan als een reeks krantenartikels, onderzoekt Baricco de ondergang van de cultuur, al spreekt hij zelf liever van een mutatie. En ook in zijn nieuwste roman, Emmaüs, staat een breuk tussen twee werelden op het programma. Enerzijds die van vier jongens, normale en gelukkige jongens, zoals ze dat zelf noemen. Gelovig ook, want 'tot de voorgeschreven uitrusting van de normaliteit behoort ook, onvervreemdbaar, het feit dat we katholiek zijn - gelovig en katholiek.' Maar verder weg is er een andere wereld, 'figuren aan de horizon'. Andre komt uit die wereld; alleen al haar naam duidt op een kloof met hun eigen wereld. Daarginds zijn ze rijk, ze kennen 'lichtvaardig gekozen etenstijden' en 'ze lijken nergens in te geloven'.

Andre brengt geleidelijk hun wereldbeeld aan het kantelen. De jongens verliezen hun zekerheden, met soms dramatische gevolgen. Emmaüs is misschien niet meer helemaal van deze tijd. Naar vier zulke naïeve koorzangers zou het hier en nu lang zoeken zijn. De kloof tussen hen en de wereld van drugsfeestjes oogt naar onze maatstaven angstwekkend groot. Maar net door die kloof uit te diepen maakt Baricco veel vragen los over het geloof, over het gewicht dat de katholieke kerk op jonge schouders legt. Baricco's verhalen hebben niet de pretentie een eenvoudig antwoord te bieden op moeilijke vragen. Het zijn van die gedachten die nog een hele tijd blijven rondspoken in je hoofd.

Emmaüs van Alessandro Baricco - oorspronkelijke titel Emmaus - verscheen bij De Bezige Bij in 2010, vertaald uit het Italiaans door Manon Smits. 
158 blz, isbn 9789023458623

Ann Cleeves - Ravenzwart

Tien voor halftwee op nieuwjaarsmorgen. Magnus wist hoe laat het was want hij had op zijn moeders oude pendule op de schoorsteenmantel gekeken. De raaf in de rieten vogelkooi in de hoek kraste zacht en mopperde in zijn slaap. Magnus wachtte.

***

De Shetland Islands. Niet het meest sexy oord op aarde. Niet het meest moderne ook. Zelden in het middelpunt van de aandacht, behalve dan in Ravenzwart van Ann Cleeves. De moord op een tienermeisje zorgt voor opschudding. De verdwijning van een meisje, jaren geleden, leidt tot nog meer speculaties. Toen werd Magnus Tait verdacht, een oude man in een eenzaam huis op een heuvel. Inspecteur Jimmy Perez, zelf een Shetlander maar ook een beetje een buitenstaander, tracht voor opheldering te zorgen.

Ravenzwart valt vooral op door de schijnwerper op de kleine Shetlandse gemeenschap. Iedereen kent er iedereen. Het is er koud, en buiten de stad Lerwick ook onherbergzaam. Wanneer Reeves verwijst naar een zon die nog nauwelijks opkomt, wordt duidelijk waaraan het boek doet denken: de nauwkeurige ontleding van motieven en personages, en het geïsoleerde eilandleven van Arnaldur Indriðason. Fans van IJslands bekendste misdaadauteur zullen aan Ravenzwart zeker hun hart ophalen. Gelieve de duisternis er dan maar bij te nemen.

Ravenzwart van Ann Cleeves - oorspronkelijke titel Raven Black - verscheen bij AW Bruna in 2006, vertaald uit het Engels door Martin Jansen in de Wal.
 286 blz, isbn 9022991938

Peter de Zwaan - Voortvluchtig

Rick bleef een ogenblik roerloos staan. 'Dat zet je aan het denken, is het niet? Arlo was weg, kwam terug, ging weer weg en nu is iedereen naar hem op zoek.' Hij wachtte tot ik had geknikt en maakte een verontschuldigend gebaar. 'Je moet je niet beroerd voelen,' zei hij. 'Ik weet dat je je verloren voelt. Ik heb het ook een keer gehad. Iedereen loopt ooit tegen iemand op die hem de baas is. Jij liep tegen mij op, neem het jezelf niet kwalijk.'

***

Peter de Zwaan is misschien wel de meest productieve van alle Nederlandse misdaadauteurs. Dik in de zestig titels, als we goed tellen, al zijn daar ook een pak jeugdboeken bij. Sinds enkele jaren concentreert De Zwaan zich op Jeff Meeks, een boomlang detective-achtig personage dat nu al zijn vijfde avontuur beleeft (voor deel vier: zie Een zaak van vrouwen). Jammer genoeg blijven, ondanks positieve kritieken, de lezers wat achter.

Meeks bemoeit zich vooral met zijn eigen zaken in de bossen van Oregon tot zijn baas verdwijnt met een mooie vrouw, weer opduikt, en nogmaals verdwijnt. De vrouw van zijn baas, een Pakistaanse, tevens de minnares van Meeks' vriend en collega, begint zich ook al vreemd te gedragen. De baas moet bovendien nog Meeks' houtkappersloon uitbetalen. En dus gaat die op zoek naar zijn baas, diens vrouw en zijn loon. Daar is hij niet alleen in: twee marshalls moeien er zich mee, net als een mysterieuze figuur die zich Rick laat noemen.

Voor hij het weet, is Meeks gevangen in een ratjetoe van mooie vrouwen, chantage, mensensmokkel en schietgrage huurlingen. Koppig als hij is duurt het niet lang of hij bevindt zich in het hol van de leeuw. Meeks stort zich zonder veel nadenken in het avontuur, weerstaat de psychologische druk van Rick, laat zich verleiden door een zeer mooie vrouw en blijft ondertussen vooral zichzelf: een grote bek met een klein hartje. Amusant boek, misschien een tikkeltje te lang, maar toch amusant.

Voortvluchtig van Peter de Zwaan verscheen bij Cargo in het najaar van 2010.
303 blz, isbn 9789023458807

Dimitri Verhulst - De laatste liefde van mijn moeder

De jaren tachtig van de twintigste eeuw waren een zegen voor echtgenotes van om opgewarmd eten schreeuwende dronkelappen, nu de markt overspoeld werd met magnetrons, een uitvinding uit de jaren dertig doch recentelijk pas op punt gesteld voor huishoudelijk gemak. Wat eveneens hielp was de stilaan groeiende sociale aanvaardbaarheid van echtscheidingen. Martine zou haar hoop overigens op dat laatste moeten stellen, een magnetron was sowieso onbetaalbaar geweest voor een gezin waarin het budget compleet aan Romy Pils opging.

***

Sinds het grote succes van De helaasheid der dingen en de mediastunt met Godverdomse dagen op een godverdomse bol ontbreekt het Dimitri Verhulst niet aan aandacht in de landelijke pers. Deze zomer dook hij nog eens op om zijn nieuwste boek aan te prijzen: De laatste liefde van mijn moeder, een prequel van de Helaasheid.

Het boek mag dan een soort inleiding vormen op de Helaasheid, echt vergelijkbaar zijn de twee toch niet. Het succes van de Helaasheid hing vooral af van de met alcohol, kots en scheten doorwalmde cafégrappen van drie zatte nonkels. Kolder, zij het met aan het einde een melancholisch kantje. Niets van dat in De laatste liefde van mijn moeder. Het boek behandelt de periode voordat Jimmy bij zijn vader terechtkwam, en inwoonde bij zijn moeder en haar nieuwe vriend. Die plant een reis met de bus naar het Zwarte Woud, en Jimmy mag ook mee.

Het verhaal is best grappig en herkenbaar, is geschreven in Verhulsts uitmuntende stijl, maar heeft niet de tristesse van een Helaasheid, en al helemaal niet de onderbroekenlol van Het wonder is geschied, mijn pruim is nat en het regent niet! We moeten het doen met de Rote Rosen van Freddy Breck, maar in neergeschreven vorm, zoals in De laatste liefde van mijn moeder, is dat niet eens een straf.

De laatste liefde van mijn moeder van Dimitri Verhulst verscheen bij Uitgeverij Contact in augustus 2010.
 236 blz, isbn 9789025438180

Jakob Arjouni - Kemal Kayankaya

'U bent helemaal geen journalist.'
'Klopt.'
'Dat zie je zo.'
'Aha. Waaraan dan?'
'Nou ja, u hebt geen fototoestel, u zegt niks, u kent hier niemand en u zit te slapen.'
Ze rook lekker. Iets zwaars uit Parijs.
'Flauwekul. Ik ben Turk; dáár kun je het aan zien.'

***

De Duitser Jakob Arjouni begon zijn carrière zo'n vijfentwintig jaar geleden met een boek over Kemal Kayankaya, een Frankfurtse detective van Turkse komaf. Later zouden er nog drie Kayankaya's volgen, de laatste in 2001. Uitgeverij Signatuur bundelde de vier boeken in één omnibus van 500 pagina's. Eerder korte verhalen dus, maar helaas staat kort niet altijd voor eenvoud. Kayankaya gooit zich met volle overgave in de strijd, alleen is niet altijd duidelijk wiens strijd dat is. De zaak waarvoor hij in dienst genomen wordt, leidt altijd tot een veel groter verhaal, waarin hij niet zelden tegen de schenen van een of andere misdaadbaas schopt. De maffia, maar dan op z'n Duits.

Interessant zijn de verhalen dankzij de setting in de achterbuurten van Frankfurt, waar hoerenbazen en boeven de plak zwaaien en politiemensen een graantje meepikken van de opbrengsten. En waar Turken regelmatig bruine ratten genoemd worden. Gelukkig heeft Kayankaya altijd een snedig antwoord klaar en slaat hij zich er wel (letterlijk) doorheen. Als persoon valt Kemal Kayankaya goed mee, als boek is hij nogal vermoeiend.

Kemal Kayankaya (Van harte, Turk!, Meer bier, Een man, een moord en Kismet) van Jakob Arjouni - oorspronkelijke titels Happy Birthday, Türke, Mehr Bier, Ein Mann, ein Mord en Kismet - verscheen bij Signatuur in 2010, vertaald uit het Duits door Wil Hansen en Herman Vinckers. 

511 blz, isbn 9789056723576