27 juli 2016

Pier Vittorio Tondelli - Gescheiden kamers



****

Nog maar net zesendertig geworden overleed Pier Vittorio Tondelli in 1991 aan aids. Kort daarvoor had hij nog een laatste boek gepubliceerd, Gescheiden kamers, over een aan aids overleden muzikant, Thomas, en diens knipperlichtrelatie met de Italiaanse schrijver Leo. De twee hebben in elkaar de ware gevonden, maar vooral Leo kan zich niet helemaal geven.

Hij beleefde het contact met Thomas alsof hij inwendig wist dat ze vroeg of laat uit elkaar zouden gaan. Dat gescheiden hoorde bij hun relatie en maakte evenzeer deel uit van de aantrekkingskracht, de groei, het seksuele verlangen.
Die theorie van een relatie samen, maar in twee gescheiden kamers, leidt tot strubbelingen, waar Leo tijdens een jarenlange, intensieve rouwperiode op terugkijkt. Tondelli beschrijft hoe de rouw al tijdens het leven van Thomas aanwezig is, en hoe de liefde na de dood de verwerking bemoeilijkt. Uiteindelijk draait het hele boek om één vraag, door een radeloze Thomas uitgeroepen: "Leo, waarom leg je je er niet gewoon bij neer dat je van me houdt?" Aangrijpend boek over liefde en lijden, en hoe dicht het een bij het ander kan aansluiten.

Gescheiden kamers van Pier Vittorio Tondelli - originele titel Camere separate - verscheen bij Gibbon Uitgeefagentschap in 2016, vertaald uit het Italiaans door Jan van der Haar.
198 blz, isbn 9789491363597

23 juli 2016

Arne Dahl - Amsterdam-Stockholm



****

Al sinds het begin, met Kentucky Killer in 2003, ben ik fan van Arne Dahl. Toen was alleen nog maar de olijke bende van het A-team van de Zweedse politie in beeld, maar intussen hebben onze vrienden hun plekje gevonden bij de eerste pan-Europese politiedienst, Opcop. Met Amsterdam-Stockholm is het team al aan een derde avontuur toe, na Hebzucht en Woede. Net als in de voorgaande delen behandelt Dahl grote hedendaagse thema's: migratie, energie, Europa. En net als in voorgaande delen groeien ogenschijnlijk verschillende zaken organisch naar elkaar toe.

Amsterdam-Stockholm gaat aanvankelijk alleen over een onderzoek naar bedelaars die door een maffiabende over heel Europa worden uitgestuurd. Maar dan ontmoet Paul Hjelm, het Opcop-opperhoofd, de Franse Europese commissaris die dreigt gechanteerd te worden net nu ze een belangrijk project wil lanceren. De personages zijn zoals gewoonlijk gedenkwaardig, de dialogen heerlijk, de humor super. En ook belangrijk, het blijft vijfhonderd pagina's lang spannend.

Amsterdam-Stockholm van Arne Dahl - originele titel Blindbock - verscheen bij De Geus in 2016, vertaald uit het Zweeds door Ron Bezemer.
504 blz, isbn 9789044535907

22 juli 2016

De Belezen Belg (5): de Eddy Lipstick van het Heilig Roomse Rijk

Af en toe duikt in een boek een onverwachte Belg op. Hoe is die daar gekomen? De Belezen Belg zoekt het uit. Met vandaag de Eddy Lipstick van het Heilig Roomse Rijk. 


Misschien eerst een woordje uitleg over Eddy Lipstick, al zullen de meeste Vlamingen wel weten over wie het gaat. Eddy Lipstick is (of was) een bekende pornoproducent. Zijn echte naam is Edward Glazenmakers, maar met zo'n naam maak je het niet in de business. Zijn meest vindingrijke titels zijn Postbus XXX, Bloot en meedogenloos en FC De Kapoenen. Tegenwoordig is het iets stiller rond Eddy, enkele rechtszaken over het verspreiden van pornografie en het organiseren van gangbangs niet te na gesproken (voor het tweede werd hij trouwens vrijgesproken).

Porno is natuurlijk van alle tijden, al verandert de beelddrager wel eens van vorm, en is de ene tijd of religie al wat toleranter dan de andere. Zelfs in de zestiende eeuw waren ze niet vies van een vies prentje. Zij die het konden betalen dan toch, zoals Rudolf II, keizer van het Heilige Roomse Rijk en aartshertog van Oostenrijk, gezegend met de typische Habsburger-kin (de frequente inteelt had zijn prijs).


Rudolf II hield niet van regeren. Hij vulde zijn Praagse paleis liever met exotische dieren: een dodo, paradijsvogels en een kasuaris; twee getraumatiseerde struisvogels, een Indiase neushoorn en een olifant. Daarnaast hield hij van curieuze schilderijen. Ene Arcimboldo maakte een portret van hem, samengesteld uit groenten en fruit.


Bovendien, en nu komen we tot de kern van de zaak, liet hij ene Bartholomeus Spranger (geboren in Antwerpen in 1546) "een stel van de meest pornografische schilderijen van eind 16de eeuw maken". Spranger wijdde zich vol overgave aan zijn taak, wat van hem de Eddy Lipstick van het Heilig Roomse Rijk maakt. Simon Winder zegt er in zijn boek over de Habsburgers nog het volgende over: "... de veelgeprezen Minerva zou met haar uitdagende houding, staalblauwe sexy outfit en speer ook nu nog in elke nachtclub opzien baren".


Misschien een tikkeltje overdreven van Winder (Eddy Lipstick kan er vast hartelijk mee lachen), maar anderzijds: veel kunnen die Habsburgers toch niet gewoon zijn geweest. Rudolf II stierf trouwens kinderloos - ik weet niet of dat relevant is -, maar zijn nazaten regeerden daarna nog een goeie driehonderd jaar over belangrijke delen van Centraal-Europa. Wie daar meer over wil weten, kan altijd Danubia eens lezen. Ik kan het van harte aanbevelen (net als Winders vorige, Germania).

Danubia van Simon Winder, Uitgeverij Spectrum, 2014

15 mei 2016

Joël Dicker - Het boek van de Baltimores



***

De Zwitser Joël Dicker oogstte veel succes met zijn debuut De waarheid over de zaak Harry Quebert: een zeer Amerikaans aandoende roman, en niet alleen omdat het verhaal zich afspeelde in de Verenigde Staten. Het boek moest het meer hebben van de strak geregisseerde plot dan van overtuigende karakters. Een pageturner die zó zou kunnen omgevormd worden tot een Hollywoodfilm (wat intussen dan ook gebeurd is).

In Het boek van de Baltimores herhaalt Dicker zijn succesrecept. De familie Goldman is door de jaren heen gesplitst in twee takken: die uit Baltimore (het chiquere deel) en die uit Montclair, New Jersey. Marcus hoort bij de tweede tak, maar verlangt hevig naar een leven zoals dat van zijn rijkere, even oude neven van de Baltimores. Maar is dat wel terecht? Beetje bij beetje onthult Dicker grote en kleine familiegeheimen, van het plotse verschijnen van een tweede neef, over de plots beëindigde relatie met een bekende zangeres, tot het faillissement van de eens zo rijke oom van de Baltimores.

Met de regelmaat van de klok verwijst Dicker naar het Drama dat alles veranderde. Het kan een doorzichtige truc lijken, maar het zet wel degelijk aan tot vlug verder lezen. Het risico van een anticlimax dreigt als je zo de nadruk legt op een komend Drama, maar Dicker weet de valkuilen te vermijden. Goed gedaan, maar aan de andere kant laat Dicker zich iets te ver wegglijden tot het niveau van een sentimentele tv-film.

Het boek van de Baltimores van Joël Dicker - originele titel Le Livre des Baltimore - verscheen bij De Bezige Bij in 2016, vertaald uit het Frans door Manik Sarkar.
447 blz, isbn 9789023496113

3 mei 2016

Jan Guillou - Blauwe Ster



***

De Tweede Wereldoorlog biedt Jan Guillou nog eens de kans terug te keren naar het genre dat hem en zijn Coq Rouge bekend maakte: de spionageroman. In Blauwe Ster, deel vijf van De Grote Eeuw, zetten we een kleine stap terug in de tijd. In het vorige deel kregen we al het verhaal te horen van pater familias Lauritz die zijn vrouw verliest aan kanker en er tegelijk een maîtresse op na houdt.

Diezelfde periode komt nogmaals aan bod, maar dan vanuit het oogpunt van Lauritz' dochter Johanne, die zich als Noors-Duits-Zweedse aansluit bij het Noorse verzet tegen de nazi's. Daarbij komt ze haar zus Rosa tegen, die voor de inlichtingendienst werkt in het officieel neutrale Zweden.

Rosa begon een soort fabel te vertellen over het neutrale land in het noorden dat zich tot nu toe buiten de grote oorlog had weten te houden. Tegen een bepaalde prijs natuurlijk. Neutraliteit was niet gratis. Daarom helde de neutraliteit op het ogenblik over naar de sterkere partij Duitsland, daarom waren bijvoorbeeld Duitse troepentransporten door het land toegestaan.

Blauwe Ster bevat enkele spannende scènes rond Johanne, die zich actief inzet om het de Duitsers moeilijk te maken en Joden te redden, maar de nadruk ligt eerder op de diplomatie en de familiebanden. Voor wie De Grote Eeuw tot nu toe volgde een prettig weerzien. Voor alle anderen: begin vooral bij Bruggenbouwers.

De Grote Eeuw:
Bruggenbouwers
Dandy uit het noorden
Tussen rood en zwart
De kop in het zand

Blauwe Ster van Jan Guillou - originele titel Blå Stjärnan - verscheen bij Prometheus in 2016, vertaald uit het Zweeds door Bart Kraamer.
352 blz, isbn 9789044628258