Sam Savage - Firmin

Wat? De rat die geen mens mocht zijn.

Wie? Sam Savage is auteur en filosofiedocent.

Genre: roman

Sterren: ****

Als belezenheid ergens goed voor is, dan is het wel om je een voortdurend gevoel van naderend onheil te geven. Niets ondermijnt iemands moed zo als een levendige verbeelding. Toen ik het dagboek van Anne Frank las, wérd ik Anne Frank.

Recensie: Kleine Firmin wordt geboren als laatste van een nest van dertien in de kelder van een boekenwinkel in Boston. Zijn broertjes en zusjes verdringen zich rond de twaalf tepels van moeder Flo, Firmin blijft achter met de restjes en vult die aan met een dieet van Cervantes en Joyce. O ja, bijna vergeten zeggen: Firmin is een rat. Maar hij wil meer.

Al gauw volstaat het eten van literatuur niet meer. Alleen de marges mogen nog geconsumeerd worden, de letters neemt Firmin op een andere manier tot zich. Nog voor hij enkele maanden oud is, heeft hij al meer wereldliteratuur gelezen dan menig mens op zijn hele leven. Dat laat ook tekenen na: Firmin gaat zich in zijn fantasie gedragen als een mens, en tracht dat ook naar de echte wereld over te zetten. Hij ontwikkelt een diepe genegenheid voor de boekenverkoper en leert gebarentaal bij gebrek aan spraakvermogen. Helaas, zo moet hij vaststellen, is de genegenheid niet noodzakelijk wederzijds.

Firmin, zowel het boek als de rat, getuigt van een diepe liefde voor de literatuur, een ideale wereld waarin een rat een mens kan zijn. En waarom ook niet? Het boek toont aan dat je ook als mens verwant zou kunnen zijn met een harig beest zonder kin, zeker als dat ongedierte het niveau heeft van een Firmin: met filosofisch talent, een tikje ironisch, en fantasievoller dan de meesten onder ons. Een humoristisch en ontroerend mooi boek.

Links: uitgeverij Signatuur
Google Maps: Firmin op de wereldkaart

Firmin van Sam Savage - oorspronkelijke titel Firmin. Adventures of a Metropolitan Lowlife - verscheen bij Signatuur in de voorzomer van 2009, vertaald uit het Engels door Hans Vierdag.
197 pagina's, isbn 9789056722876

De wraak zal zoet zijn (binnenkort)

Malla Nunn - Een mooie plek om te sterven

Wat? Zwarten, kleurlingen, blanken en een dode.

Wie? Malla Nunn, een Australische geboren in Swaziland, is een bekroonde documentairemaakster.

Genre: misdaadroman

Sterren: ***

'Ik ben hier geboren. Iedereen in Zuid-Afrika moet zijn plaats kennen. Sommigen van ons zijn marionetten en sommigen...' - hij zweeg en gebaarde in de richting van Elliott King, die naar een landrover met canvas dak liep, die op straat geparkeerd stond - '... zijn koningen. Ik zie je straks nog wel.'

Recensie: Het is een mooie plek om te sterven, mijmert adjudant-rechercheur Emmanuel Cooper, wanneer hij aankomt bij een rivier aan de grens met Mozambique. Helaas valt er daadwerkelijk een dode te betreuren: hoofdinspecteur Pretorius van het kleine Zuid-Afrikaanse stadje Jacob's Rest. Het is 1952 en de nationale regering is volop bezig met het op punt stellen van het apartheidsregime. Kleurlingen, zwarten en blanken moeten hun eigen plaats weten, en dan is er ook nog rivaliteit tussen Boeren en Engelsen. Een wespennest, kortom, en dat betert niet wanneer de geheime dienst zich ermee komt moeien: er zouden communisten actief zijn in de regio. Cooper weet uiteraard beter.

Malla Nunn, werkzaam als documentairemaakster in Australië, keert in Een mooie plek om te sterven terug naar een cruciale periode in de geschiedenis van haar geboorteland. Gemengde huwelijken worden verboden, zwarten en kleurlingen zijn feitelijk opgesloten in hun eigen wijken. Rechercheur Cooper krijgt de weinig benijdenswaardige taak de moordenaar te vatten, met de hete adem van een stel kwade Boeren en sadistische bullebakken in de nek. Gelukkig draagt hij zelf het hart op de juiste plaats. Een mooie plek om te sterven is een goeie plot in een tragisch stuk geschiedenis. En 't is lang nie slecht nie.

Links: recensies van Klara (geluidsfragment), Gerd Boeren en crimezone.nl
Google Maps: Een mooie plek om te sterven op de wereldkaart

Een mooie plek om te sterven van Malla Nunn - oorspronkelijke titel A Beautiful Place to Die - verscheen bij De Bezige Bij | Cargo in 2009, vertaald uit het Engels door Mireille Vroege.
408 pagina's, isbn 9789023429180

Arnaldur Indriðason - Onderkoeld

Wat? Verdwijningen allerhande.

Wie? Arnaldur Indriðason (1961) is IJslands populairste thrillerschrijver.

Genre: misdaadroman

Sterren: ***

Hij viel in slaap met de gedachte dat ze geen antwoord had gegeven op zijn vraag of zij hem kon vergeven. Ook dat bleef ongezegd op de dag dat ze van het ene meer naar het andere reden, op zoek naar uitgewiste sporen.

Recensie: Verdwijningen zijn hét nationale IJslandse trauma, zo lijkt het wel. Erlendur is geen uitzondering: hij heeft nog altijd de verdwijning van zijn broer in een sneeuwstorm jaren geleden niet verwerkt. Indriðason dreigde in zijn vorige boeken al te veel te gaan doorzeuren over sneeuwstormen en verdwenen jongens, maar dat blijft in Onderkoeld al bij al nog binnen de perken. Nochtans moet Erlendur nóg een jarenoude verdwijningszaak oplossen, en vertrouwt hij het niet wanneer een vrouw zelfmoord pleegt in haar buitenhuis. Is zelfmoord niet ook een soort verdwijning, vraagt hij zich af. Erlendur trekt op eigen houtje op onderzoek. En jawel, er zit een addertje onder het gras. Veel familieperikelen, dreigende sneeuwstormen en een aanhoudende Erlendur: Onderkoeld is een onvervalste Indriðason.

Meer van Arnaldur Indriðason: Koudegolf - Winternacht
Links: Wikipedia - misdaadauteurs.nl - Querido | Q - recensies van misdaadromans.nl, crimezone.nl en Blue Owl Books
Google Maps: Onderkoeld op de wereldkaart

Onderkoeld van Arnaldur Indriðason - oorspronkelijke titel Harðskafi - verscheen bij Q in het voorjaar van 2009, vertaald uit het IJslands door Marcel Otten.
233 pagina's, isbn 9789021435244

Domenico Cacopardo - De zaak Gaetano Chillè

Wat? Obstructie.

Wie? Domenico Cacopardo (1936) is jurist en ex-kabinetschef van verschillende ministers.

Genre: misdaadroman

Sterren: ***

Het was duidelijk dat de prefect in actie zou komen, en snel ook: de markies was in zijn missie geslaagd. Het werkte altijd weer, die eeuwenoude bedrevenheid in het omgaan met de feiten des levens, mensen in zaken verwikkelen, mensen compromitteren, op beleefde, vriendelijke toon dreigen.

Recensie: Iedereen weet dat er stront aan de knikker is wanneer rentmeester Talìo eind 1910 wordt doodgeschoten in het huis van zijn baas, cavaliere Chillè. Die beweert dat hij Talìo aanzag voor een dief en handelde uit zelfverdediging. Maar heel het dorp weet dat Chillè en Talìo's vrouw een verhouding hadden. En dus is er stront aan de knikker. Luitenant Ruggeri en brigadier Capellaro ruiken dat ook, en ze stellen een onderzoek in, ook al heeft Chillè enkele zeer machtige vrienden.

Cacopardo, zelf afkomstig uit de streek rond Letojanni, aan de Siciliaanse oostkust, beschrijft het hele onderzoek, en vooral de tegenwerking van de gevestigde machten. De notabelen en politici pogen in de eerste plaats een schandaal te vermijden, niet alleen ter bescherming van Chillè, maar evenzeer om de communisten te beletten te scoren. De zaak Gaetano Chillè is gevuld met subtiele dreigementen, ontaarde zeden en politieke spelletjes, met in de achtergrond de Italiaanse politiek, gedomineerd door de komende inval in Libië. Boeiende historische roman.

Links: de site van Cacopardo - Serena Libri - recensies van crimezone.nl en Guido Huisintveld
Google Maps: De zaak Gaetano Chillè op de wereldkaart

De zaak Gaetano Chillè van Domenico Cacopardo - oorspronkelijke titel Il caso Chillè - verscheen bij Serena Libri in 2008, vertaald uit het Italiaans door Manon Smits.
299 pagina's, isbn 9789076270494

Anne Holt - Hoogtelijn

Wat? Ingesneeuwd.

Wie? Anne Holt (1958) was ooit de Noorse minister van justitie, maar daarbuiten vooral bekend dankzij haar misdaadromans.

Genre: misdaadroman

Sterren: ***

Zelf zei ik lange tijd niets. Ik was ervan overtuigd dat ik één van slechts weinige overlevenden was en bovendien lag er een wildvreemde baby op mijn schoot. Het kind kwam tijdens de klap van achter mij door de lucht aan, schampte mijn schouder en trof de wand vlak voor mijn rolstoel, waarna het met een plof op mijn schoot landde. In een reflex sloeg ik mijn armen om het krijsende bundeltje heen. Ik begon weer te ademen en rook de droge geur van sneeuw.

Recensie: Hanne Wilhelmsen, de lesbische ex-politie-inspecteur die gekluisterd aan een rolstoel door het leven moet , raakt in Finse, een plaatsje langs de spoorlijn Oslo-Bergen, betrokken bij een treinongeval. Tweehonderdnegenenzestig mensen moeten hun toevlucht zoeken in het plaatselijke hotel terwijl een zware sneeuwstorm de streek teistert. Dat is op zich al goed voor conflictsituaties, en dan wordt er ook nog een moord gepleegd op een dominee. Wilhelmsen tracht de zaak onder controle te houden, maar dat blijkt niet zo eenvoudig. De plaats is onbereikbaar voor hulpdiensten, zondebokken worden aangewezen, en een mysterieuze strengbewaakte passagier stelt de zenuwen op de proef.

Een gehandicapte speurder op een afgezonderde locatie: het geeft een aparte dynamiek aan een thriller. Herinner u Het krijsen van de bossen, waarin Brigitte Aubert iets soortgelijks deed. Maar tegelijk heeft het ook iets gemaakts over zich, alsof de formule op zich al garant zou staan voor de nodige spanning. Niettemin krijgen we van Holt opnieuw wat we van haar gewend zijn: een vlotte thriller met een zeer dicht bij de actualiteit aansluitend thema.

Meer van Anne Holt: Wat nooit gebeurt
Links: wikipedia - Holts officiële site - Noordse literatuur - De Boekenplank - De Bezige Bij
Google Maps: Hoogtelijn op de wereldkaart

Hoogtelijn van Anne Holt - oorspronkelijke titel 1222 - verscheen bij Cargo in het voorjaar van 2009, vertaald uit het Noors door Annemarie Smit.
304 pagina's, isbn 9789023440260

Richard Russo - Empire Falls

Wat? Een stadje in verval.

Wie? Richard Russo (VS, 1949) ontving in 2002 de Pulitzer-prijs voor literatuur voor Empire Falls.

Genre: roman

Sterren: ****

"Van nature zoek jij instinctief de gulden middenweg, halverwege gevaarlijke passie en geestdodende onverschilligheid. Je hele volwassen leven laveer je al handig tussen die twee uitersten door en ik kan je vertellen dat ik al heel lang bewondering koester voor de manier waarop je je koers hebt uitgezet. Je neemt het jezelf kwalijk - en doe maar niet alsof het niet zo is, want ik geloof je toch niet - dat je huwelijk zo slecht was, maar dat is dwaasheid. Je hebt jezelf slechts gered, en zelfbehoud is een van de weinige dingen die we allemaal gemeen hebben. Bravo, zeg ik."

Recensie: Het zit 'm niet in wat er gebeurt, maar eerder in hoe het gebeurt. En vooral: wie daar de hand in heeft. Empire Falls is een heerlijk boek over een stadje in verval ergens in het noordoosten van de Verenigde Staten. De textielfabrieken van de Whiting-familie zijn gesloten, maar erfgename mevrouw Whiting maakt er nog altijd de dienst uit. Ze is de eigenaar van de Empire Grill, opengehouden door Miles, die net gescheiden is van zijn vrouw Janine. Zij was toe aan wat meer passie in haar leven, en meent die gevonden te hebben bij fitnesszaaluitbater Walt.

Het zijn dus de personages die het 'm doen, met verder nog een schooier van een vader, een dementerende priester en een asociale schooljongen. Empire Falls is een tragikomisch Amerikaans epos in de beste traditie. Een stevige plot zorgt na meer dan vijfhonderd nimmer vervelende pagina's nog voor de kers op de taart.

Links: wikipedia - AW Bruna / Signatuur - recensie van boekgrrls.nl
Google Maps: Empire Falls op de wereldkaart

Empire Falls van Richard Russo verscheen bij uitgeverij Signature in 2004, vertaald uit het Engels door Sandra van de Ven.
584 pagina's, isbn 905672116X

Steven Saylor - De triomf van Caesar

Wat? Oud Rome.

Wie? Steven Saylor (1956) is de Amerikaanse schrijver van historische misdaadromans rond Gordianus de Vinder.

Genre: historische misdaadroman

Sterren: **

Vercingetorix moest nog een jonge man zijn; van Meto heb ik gehoord dat de Galliër nog geen twintig was toen hij de Gallische volken begon te verenigen, maar dat zou ik nooit hebben gedacht toen ik de gebroken man zag die tegen de muur zat; harde schaduw viel op zijn uitgemergelde gezicht en de gekwelde ogen blikkerden als scherfjes obsidiaan.
'Is dit de dag?' zei hij schor. Hij sprak Latijn met een zwaar Gallisch accent.
'Nee. Nog niet,' zei ik.

Recensie: Het tiende boek is het al, deze De triomf van Caesar, in de reeks rond de Romeinse detective Gordianus de Vinder. Eigenlijk is de speurder al op pensioen, maar wanneer zijn vriend Hieronymus wordt vermoord, ziet hij zich moreel verplicht op zoek te gaan naar de daders. Dat Caesars vrouw Calpurnia hem ook vraagt het onderzoek te voeren doet dan niet eens zo veel terzake. Hieronymus was namelijk in haar opdracht aan het uitzoeken wie een aanslag plant op haar man. De complotpleger en de moordenaar zouden wel eens één en dezelfde man kunnen zijn.

De Amerikaan Stever Saylor is een Rome-specialist. Hij gaat uitgebreid in op de historische achtergrond. De burgeroorlog is net voorbij, Caesar is tot dictator verklaard, Cleopatra zit stevig op de Egyptische troon. Bij zijn terugkeer in Rome heeft Caesar recht op maar liefst vier triomftochten door de stad. Saylor beschrijft uitvoerig wat er zoal te zien is: verslagen leiders als Vercingetorix, buitgemaakte rijkdommen, curieuze wilde dieren. Een van de sterke punten van Saylor is dat hij de reacties van het volk op de triomftochten, maar ook het dagelijkse leven van de Romeinen zo overtuigend in kaart kan brengen. Helaas kan dat alles niet maskeren dat het moordverhaal niet meer is dan een aaneenschakeling van verdachten, (overigens niet de minsten: Marcus Antonius, Vercingetorix, Cleopatra) die eventjes de aandacht krijgen van Gordianus, waarna hij weer verdertrekt naar een volgende verdachte en een volgende triomftocht. De triomf van Caesar is sterk in historie, maar zwak in misdaad.

Links: Saylors website - wikipedia - De Boekerij
Google Maps: De triomf van Caesar op de wereldkaart

De triomf van Caesar van Steven Saylor - oorspronkelijke titel The Triumph of Caesar - verscheen bij De Boekerij in het voorjaar van 2009, vertaald uit het Engels door J.J. de Wit.
256 pagina's, isbn 9789022551806

Hendrik Vos & Rob Heirbaut - Hoe Europa ons leven beïnvloedt

Wat? Europa uitgelegd.

Wie? Hendrik Vos (1972) doceert Europese politiek aan de Universiteit Gent; Rob Heirbaut (1967) is VRT-journalist.

Genre: non-fictie

Sterren: ****

Almaar vaker zitten er berichten in het nieuws die het hebben over Europese beslissingen. Vlaamse of Belgische regels moeten worden aangepast aan de Europese wetten. Er worden maatregelen ingevoerd omdat 'het moet van Europa'. Andere regels worden afgeschaft want 'het mag niet van Europa'. Vooral als er weinig sympathieke beslissingen op stapel staan, wordt Europa als alibi gebruikt.

Recensie: De macht van Europa is groot, hoeft het nog gezegd? In bepaalde domeinen is zowat elke wetgeving die ons bereikt afkomstig van de Europese instellingen, via het medebeslissingsrecht van de Raad en het Parlement. Dus heeft Europa ook ambtenaren, die al die wetten kunnen voorbereiden. Ze zijn daarvoor niet eens met heel veel, een stad als Brussel heeft evenveel ambtenaren in dienst als de Europese Commissie. Maar ja, er zijn ook zaken die niet zo goed lopen in Europa. De maandelijkse verhuis van het parlement naar Straatsburg, bijvoorbeeld, is geen toonbeeld van efficiëntie. Maar over het algemeen bereikt de Europese Unie veel met relatief weinig geld.

Hendrik Vos en Rob Heirbaut doen in Hoe Europa ons leven beïnvloedt hun best enkel hardnekkige misverstanden uit de weg te ruimen (de kostprijs van de instellingen, het parlement als praatbarak), maar leggen ook de knelpunten bloot. Hoe komt het dat de motor sputtert? Tot welke grenzen kan de Unie nog uitbreiden? Dat de heren daarbij ook klare taal spreken, blijkt uit de Wablieft-prijs die ze voor dit boek kregen. Een must voor al wie wil weten hoe de Europese vork écht in de steel zit. Als je je haast, heb je hem nog uit voor de verkiezingen van volgende week.

Links: Wikipedia Hendrik Vos - recensies van Schamper en Matthias' weblog

Hoe Europa ons leven beïnvloedt van Hendrik Vos en Rob Heirbaut verscheen bij Standaard Uitgeverij in september 2008.
255 pagina's, isbn 9789002223600

Pat Barker - Modelklas

Wat? Oorlog en liefde.

Wie? Pat Barker (1943) is een Britse schrijfster en historicus.

Genre: roman

Sterren: ****

Moeder is weer terug bij haar ehbo. Toby zit in dienst. Papa heeft het druk met zijn hoofdwondeneenheid. Tim zit bij het ministerie van Oorlog. Rachel zegt dat de baby haar oorlogsinspanning is. Ruthie is vertrokken naar Frankrijk. Dus je ziet hoe de zaken staan, Paul. Iedereen levert een belangrijke bijdrage aan de oorlog, behalve ik. Ik alleen bewaar een ijzeren frivoliteit.

Recensie: De Britse schrijfster Pat Barker werd bekend met haar Weg der Geesten-trilogie, waarvan het laatste deel bekroond werd met de Booker Prize. In Modelklas keert ze terug naar haar vertrouwde onderwerp: de gruwel van de Eerste Wereldoorlog.

Het boek begint rustig, in de Londense Slade School of Art en de cafeetjes daaromheen. Het is voorjaar 1914, maar de oorlog is nog ver weg. Paul Tarrant, een van de studenten, wordt verliefd op Teresa, die achtervolgd wordt door haar gewelddadige man. Tegelijk voelt Paul zich aangetrokken tot Teresa's vriendin Elinor, net als kunstenaar Neville. De vier draaien om elkaar heen tot de grote oorlog roet in het eten komt gooien.

In het tweede deel van het boek slaat de sfeer volledig om. 'Alles stinkt: creosootolie, bleekmiddel, ontsmettingsmiddel, aarde, bloed, koudvuur.' Met dat ene zinnetje is de toon gezet voor Pauls overlevingsstrijd als verpleger in een veldhospitaal bij Ieper, een nooit aflatend gewroet in de modder, de afstompende confrontatie met een groeiende stroom doden en gewonden. In schril contrast daarmee staan Elinors brieven aan Paul. Het ergste wat haar overkomt is het verwijt dat ze niets bijdraagt aan de oorlogsinspanning. Kunst is iets voor vrediger tijden. Dat raakt ook aan de kern van het boek: een clash tussen zij die de oorlog lijfelijk meemaken en zij die zich er bewust aan onttrekken. Liefde en oorlog. In twee delen van onbezorgde spielerei naar bloederig afzien. Klasse.

Links: wikipedia - De Geus - recensies van Humo en NRC
Google Maps: Modelklas op de wereldkaart

Modelklas van Pat Barker - oorspronkelijke titel Life Class - verscheen bij De Geus in het najaar van 2008, vertaald uit het Engels door Jos den Bekker.
317 pagina's, isbn 9789044511178