2 augustus 2017

Beppe Fenoglio - Dag van vuur



****

Beppe Fenoglio is een van die vergeten schrijvers uit (pre-)oorlogsjaren die opeens komen opduiken. Na Een privékwestie en De laatste dag, beide uitgegeven bij De Bezige Bij, verscheen dit voorjaar bij Serena Libri Dag van vuur, een verhalenbundel waarin Fenoglio vertelt over zijn jeugd in een klein dorp in de Italiaanse Alpen in de jaren 1930. Het is een primitieve samenleving waarin de eer van de man nog hoog in het vaandel staat (ook al heeft zijn vrouw het veelal voor het zeggen), de kinderen nog onbezorgd bergpaadjes kunnen verkennen, en de pastoor nog almachtig is. Dat alles verhindert niet dat de emoties soms hoog kunnen oplopen.

'Kom niet met trots bij mij aan, Paco. Jullie Fenoglio's zijn alleen maar verwaand. Maar ik, ik ben een Saglietti, ik heb trots, pure, zuivere trots, ook al heb jij er alles aan gedaan om die van mij af te pakken.'

Bovenop de verwondering over de gigantische veranderingen die we in tachtig jaar tijd hebben doorgemaakt, verrast Fenoglio met literaire kwaliteiten. Mooi gevormde (en zeer mooi vertaalde) volzinnen over een lang vervlogen maatschappij. Over een tijd waarin begrippen als eer en trots nog tot in het bizarre uitvergroot werden. Mooi werk, en nog heel mooi vormgegeven ook.

Dag van vuur van Beppe Fenoglio - originele titel Un giorno di fuoco - verscheen bij Serena Libri in 2017, vertaald uit het Italiaans door Frans Denissen, Karin van Ingen Schenau en Emilia Menkveld. 
167 blz, isbn 9789076270944

27 juli 2017

Jos Pierreux - Voldaan



*

Ik had beter moeten weten, maar ik liet me doen door het onderschrift 'roman' op de voorkant en de ietwat chiquere vormgeving die een lederen portefeuille moet voorstellen. Plus het feit dat het toch alweer dertien jaar geleden is dat ik Pierreux's retteketet Mariëtte niet zo positief ontving. Een mens kan tien, twaalf boeken en een paar Hercule Poirot-nominaties later tenslotte zijn leven gebeterd hebben, toch?

Het idee was goed. Een man stelt vast dat zijn rekeningen voor hem betaald worden. Dat zou voor velen goed nieuws zijn, maar niet voor Klaas. Hij vreest dat iemand hem een tegenprestatie zal vragen, wat zijn carrière als bankier op de helling zou kunnen zetten. De plot is goed gevonden, toegegeven, maar tegen dat het zover is zijn er vooral tenenkrommende dialogen en flauwe, clichématige figuren voorbijgekomen. Zo is het een raadsel waarom een helderziende Klaas nog even komt waarschuwen. En dan zijn er nog een pak personages die volstrekt overbodig zijn. Een meisje dat Klaas een lift geeft in haar tractor: meer dan wat gezwets komt er niet uit. Of een psycholoog die niet veel te vertellen heeft. Of een detective die...

Dat zou je allemaal met een beetje goede wil couleur locale kunnen noemen. Erger is dat Klaas zelf niet veel beter uit de verf komt. Verder dan wat ballonnetjes over zijn achtergrond - een geadopteerde Roemeen - en zijn ongelukkige voornaam, Bella, komt het niet. Diezelfde Bella presteert het zelfs een privédetective tegen te spreken over diens cynische houding tegenover vrouwen. Dat is dan de Klaas die zelf enkele hoofdstukken eerder heeft gezegd: 'Er zijn vrouwen die toegeven dat ze geen geld kunnen beheren, de anderen liegen'. Troost u, dames, u bent niet de enigen die Bella - of Pierreux - vlotjes schoffeert.
Zigeuners en Marokkanen passen niet bij elkaar. Niet in een wereld die zijn afval sorteert. Bovenal is er die eeuwige vete wie van beiden zich de keizer van het gediscrimineerd worden mag noemen. Met dank aan Hitler's (sic) nazi-Duitse concentratiekampen hebben zigeuners in die strijd een streepje voor.
Maar de Marokkanen knabbelden aan hun achterstand.
Het idee was goed, laten we het daarbij houden. Maar dat goede idee had dan wel beter verdiend dan clichématige personages, ongerijmde karakterwendingen, onmogelijke dialogen en een verhaallijn die nergens over gaat. Ik had het niet durven dromen, maar die Mariëtte was nog zo slecht niet.

Voldaan van Jos Pierreux verscheen bij Uitgeverij Vrijdag in 2015.
181 blz, isbn 9789460013522

24 juli 2017

Chahdortt Djavann - Meester



**

Een latinojongen wordt ergens in een Amerikaanse achterbuurt onder de hoede genomen van Big Daddy, een van de plaatselijke gangsterbazen. Later wordt diezelfde jongen op dertienjarige leeftijd veroordeeld voor een drievoudige moord. Hij besluit zijn levensverhaal te vertellen aan zijn advocate, inclusief enkele van de meest sadistische scènes die ik ooit las. Verder komt het verhaal niet erg sterk uit de verf, al is er nog een verrassend einde aan.

Meester van Chahdortt Djavann - originele titel Big Daddy - verscheen bij Cargo in 2016, vertaald uit het Frans door Jan Pieter van der Sterre en Reintje Ghoos.
253 blz, isbn 9789023494799

Jonathan Coe - Nummer 11



***

Jonathan Coe heeft een paar uitstekende romans geschreven (zie Het moordende testament), maar de laatste jaren wil het niet écht meer lukken. In De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Slim wilde Coe de tijdgeest van het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw vatten. "Wel amusant, maar misschien moet Coe er nog een paar jaar overheen laten gaan voordat hij het ultieme jaren-2000-boek schrijft", schreef ik in 2010. Het lijkt erop dat hij met Nummer 11 dezelfde fout opnieuw maakt.

Nummer 11 is een aaneenschakeling van verhalen, met enkele personages die een paar keer terugkomen, en met nummer 11 als rode draad: het huisnummer van de minister van financiën in Downing Street. Coe verzet zich namelijk uitdrukkelijk tegen het besparingsbeleid van de Britse regering. De voedselbanken komen regelmatig in beeld, net als de nefaste oorlog in Irak en de hoge kosten in het hoger onderwijs.
Datgene wat voor Laura en haar collega's altijd een vast, maar ondefinieerbaar gegeven was geweest - het naar een hoger niveau brengen van kennis en inzicht van de jonge geest - was nu teruggebracht tot handelswaar, iets wat je kocht met de verwachting dat het op een later moment financieel gewin zou opleveren.
Maar niet alles is politiek. Coe maakt zich ook druk over de macht van de media, zoals de televisiezender die een voormalig onehitwonder te kijk zet in een realityshow, of een prestigieuze prijs die wordt uitgereikt aan gelijk wat, als het maar aandacht oplevert. Of over Facebook en Twitter waar zo snel misverstanden ontstaan en je bij de kleinste misstap zo veel bagger over je heen krijgt.

Over elk van die punten valt ongetwijfeld veel te vertellen, maar misschien is het geheel iets te pessimistisch en eenzijdig. Het grootste minpunt aan Nummer 11 is dat Coe veel meer te vertellen heeft over de jaren 2010 dan hij in één boek kan proppen.

Nummer 11 van Jonathan Coe - originele titel Number 11 - verscheen bij De Bezige Bij in 2016, vertaald uit het Engels door Otto Biersma en Luud Dorresteijn.
429 blz, isbn 9789023497790

Bram Dehouck - Witte raaf



****

We hebben er even op moeten wachten, op de nieuwste thriller van Bram Dehouck (bijna even lang als op deze recensie), maar de Witte raaf bleek het wachten meer dan waard.

Stefanie Baertsoen is interim-marketingverantwoordelijke in een klein bedrijf. Tot ieders tevredenheid, tot een nieuwe collega alles komt verpesten. Nick Farkas heeft alles mee: "Het indrukwekkende cv, het voortreffelijke voorkomen, de schijnbaar natuurlijke uitstraling van succes".

Mensen als Nick Farkas verblinden je, denkt ze. Zij zijn de lichtbak waar iedereen naar staart. Willen ze de aandacht, dan trekken ze haar naar zich toe; vrezen ze de aandacht, dan stoten ze haar van zich af. Het licht gaat uit en terwijl je nog met je ogen knippert, zijn ze verdwenen.

Al snel is de meest ervaren vertegenwoordiger vervangen door een stel wulpse grieten met een iPad. De enige die Nicks spelletje doorheeft, is Stefanie. Hij wil haar dan ook kwijt, en dat lukt ei zo na. Tot hij in het ziekenhuis belandt na een overval waarbij zijn vrouw omkomt.

Stefanie loopt zelf in de kijker als verdachte, na haar professionele dispuut met Nick. Maar heeft zij er ook echt iets mee te maken? Rechercheur Tess Jonkman mag het uitzoeken. Dat doet ze in het veel verhelderende tweede deel van het boek. Maar ook dan is het nog niet gedaan: een rechtbankdrama brengt de ultieme apotheose.

Een ander had hetzelfde verhaal wellicht willen uitrekken tot dubbel zoveel pagina's, maar het verhaal heeft dat helemaal niet nodig. Bram Dehouck rolt zijn uitgekiende plot uit zonder veel franjes. Tot de laatste pagina laat hij je in spanning. Zal Nick ontmaskerd worden als een gladde bedrieger, ja of nee? Witte raaf is een uitstekende misdaadroman, maar iets anders hadden we ook niet verwacht van een tweevoudig Gouden Strop-winnaar.

Witte raaf van Bram Dehouck verscheen bij De Geus in 2016.
253 blz, isbn 9789044534603