Drie maal getekend

- Ik weet 't. Zoals het hoort. Doet u niks zoals 't hoort?
- Nee.
- Is dat niet lastig bij de politie?
- Ja.
- Wat doet u voor onreglementairs?
- Ik ga niet naar mijn kantoor. Ik loop. Daarna droom ik. En dan loop ik weer. Als ik op kantoor ben, teken ik.
- Hoe gaat u met uw dossiers om?
- Dat heb ik net verteld.
(uit De vier stromen - Baudoin-Vargas)

Veel beeldromans ('strip' klinkt zo oneerbiedig) worden hier normaal niet geconsumeerd, maar tegen een dreigende leesdip doen ze wonderen. Als lettertjes niet meer boeien, gaat niets boven prentjes.

Eerste in de reeks van drie was Birma van Guy Delisle (***), een Canadees die met zijn vrouw, die voor Artsen Zonder Grenzen werkt, de wereld verkent. Een jaar lang verbleven ze in Birma, een land dat alleen in het nieuws komt wanneer oppositieleidster Aung San Suu Kyi nog maar eens huisarrest bijkrijgt van de kolonels die het in het land voor het zeggen hebben. In het boek speelt ze zelf geen rol, maar wel haar huis, dat zich op een paar straten afstand van Delisles huis bevindt. Hij probeert tot bij haar te geraken, maar wordt tegengehouden door soldaten. Zo maakt Delisle bijna terloops duidelijk hoe het er in het land aan toe gaat. Steeds vanuit zijn eigen oogpunt, vaak grappig, maar op de achtergrond steeds de censuur en armoede waar de Birmezen mee te kampen krijgen.

Kaas, gepubliceerd in 1933, is een klassieker in de Vlaamse literatuur, net als een paar andere werken van Antwerpenaar Willem Elsschot. Striptekenaar Dick Matena, die zich eerder al aan Reves De avonden waagde, verbouwde in 2008 ook Kaas (****) tot een beeldroman, waarin de volledige oorspronkelijke tekst is verwerkt. Hoofdfiguur is Frans Laarmans, een eenvoudige klerk die gelokt door de sociale status besluit vertegenwoordiger te worden in Hollandse kaas. Een echte verkoper worden gaat echter niet zonder slag of stoot. Mooie tekeningen, die het verhaal uitmuntend aanvullen.

Tot slot, De vier stromen van Baudoin en Vargas (***). Die laatste schreef het scenario en liet daarvoor haar gekende speurder, commissaris Adamsberg (zie ook o.a. De omgekeerde man en De eeuwige jacht), een moordzaak oplossen. Slachtoffer is een straatboefje, wiens vriend en mededader Grégoire nu opgescheept zit met een gedroogde vogelpoot en een kattenschedel. Het lijkt soms of Baudoins inktpot is omgevallen, maar het verhaal is typisch Vargas: aparte figuren, een aparte moordzaak en een exquise Adamsberg.

Smaakt toch naar meer, al die prentjes.

Birma van Guy Delisle verscheen bij Oog & Blik in 2008 (isbn 9789054922285).
Willem Elsschots Kaas, een beeldroman door Dick Matena verscheen bij Athenaeum - Polak & Van Gennep in 2008 (isbn 9789025363390).
De vier stromen van Baudoin - Vargas verscheen bij Sherpa - Oog & Blik in 2006 (isbn 9075504624).

Colum McCann - Laat de aarde draaien

Sommige mensen denken dat liefde het eind van de weg is en als je de mazzel hebt dat je het vindt, dan blijf je daar. Anderen zeggen dat het een rots wordt waar je vanaf rijdt, maar de meeste mensen die al een tijdje meelopen weten dat het gewoon iets is wat van dag tot dag verandert, en naarmate je ervoor vecht, krijg je het, of hou je het vast, of raak je het kwijt, maar soms is het er zelfs nooit geweest.

***

De Amerikaanse Ier Colum McCann draait al een eindje mee, met boeken als Het verre licht, Danser en Zoli, maar afgaande op de recensies in de Amerikaanse pers lijkt hij het daar nu pas echt gemaakt te hebben. Dat zal wel veel te maken hebben met het onderwerp van zijn nieuwste, Laat de aarde draaien. Misschien is een boek over de stad New York net iets minder te vatten voor de doorsnee Europeaan. Laat de aarde draaien is niettemin het lezen waard.

Het boek begint met de acrobatiek van een Fransman. Ene Philippe Petit spande in 1974 een koord tussen de twee Twin Towers en voerde er een nooit eerder vertoonde show op. Op alle straathoeken rondom de wolkenkrabbers bleven mensen kijken en staren naar zijn kunstjes. Op dat punt gekomen vliegt McCann uit over de stad, om altijd terug uit te komen bij dat ene punt: de Fransman Petit op zijn koord hoog boven de mensen.

Laat de aarde draaien schetst een beeld van het Amerika van 1974 via de levens van de gewone New Yorker: enkele vrouwen die een zoon verloren in Vietnam, een Ierse inwijkeling die vrede tracht te brengen onder de plaatselijke hoeren, een stel jongelui die de eerste hackoperaties uit de geschiedenis uitvoeren. Geleidelijk krijgen die levens ook raakvlakken, al stellen die niet zo veel voor. McCann's proza weerklinkt bij momenten als muziek, nu eens vrolijk huppelend, dan weer traag voorbijglijdend. An Englishman in New York moet het vanaf nu afleggen tegen een Irishman.

Laat de aarde draaien van Colum McCann - oorspronkelijke titel Let the Great World Spin - verscheen bij De Harmonie en Manteau in 2009, vertaald uit het Engels door Frans van der Wiel.

416 blz, isbn 9789061699170/9789022324532

2 x kort: Scandinavische speurneuzen

***

Het is altijd afwachten wat voor speurder die Scandinaven nu weer uit hun hoed gaan toveren. Een oude bok met een jong blaadje, dat hadden we nog niet gehad. Rolf Gordon Lykke maakt zich niet alleen zorgen over de trouw van zijn jonge echtgenote, hij is ook de beste inspecteur die Oslo rijk is. En dus komt de zaak van een seriemoordenaar die lijkt te handelen uit religieus fanatisme, op zijn bord terecht. Kjetyl Try bouwt mooi de spanning op en construeert een aardige plot, maar het had best wat snediger gemogen.

Laat de kinderen tot mij komen van Kjetil Try - oorspronkelijke titel La de små barn komme til meg - verscheen bij Q in 2009, vertaald uit het Noors door Ingrid Hilwerda en Carla Joustra.
330 blz, isbn 9789021437620

**

Peperkoekenhuis is het eerste deel van wat een trilogie moet worden rond Conny Sjönberg, hoofdinspecteur bij de politie van Stockholm. Geen idee waarom er per se drie delen moeten komen, maar misschien is dat gewoon de mode. Een vastgoedmakelaar wordt vermoord aangetroffen in de woonkamer van een oude vrouw. En er volgen nog lijken, alleen ziet niemand een link tussen de moorden. De lezer wel, want die krijgt het dagboek van de moordenaar voorgeschoteld. Helaas is daarmee het hele verhaal al vanaf het eerste hoofdstuk verteld. Sjönberg zelf is een beetje saai, met zijn perfecte gezinnetje, maar er loopt wel nog ergens een verkrachter vrij rond. En voila, daar is al de warmmaker voor deel twee.

Peperkoekenhuis van Carin Gerhardsen - oorspronkelijke titel Pepparkakshuset - verscheen bij Q in 2009, vertaald uit het Zweeds door Kim Snoeijing.
301 blz, isbn 9789021435565

José Rodrigues Dos Santos - Het zevende zegel

'Zes-zes-zes?'
'Ja. Weet u wat dat is?'
Tomás kon zijn ogen niet losrukken van de foto's. Hij staarde vol ongeloof en fascinatie naar de drie cijfers op de blaadjes naast de slachtoffers - hij wilde het niet zien maar moest blijven kijken, alsof hij gehypnotiseerd was, in de ban van de enorme symbolische kracht van dat angstaanjagende teken.
'Het getal van het Beest.'

***

Het zevende zegel is na De godsformule het tweede boek van de Portugees José Rodrigues Dos Santos dat verschijnt in Nederlandse vertaling. Hoofdpersonage is telkens Tomás de Noronha, professor cryptologie. In Het zevende zegel wordt hij ingehuurd door Interpol om een oude schoolvriend op te sporen, Filipe, wiens naam voorkomt in het adresboekje van twee vermoorde wetenschappers. En wat meer is: zowel voor zijn naam als op een briefje bij de lijken prijkt het getal 666, het getal van het beest. Heeft Filipe bloed aan de handen?

Tomás' zoektocht leidt hem de halve wereld rond, te beginnen in Wenen, thuisbasis van de OPEC, de organisatie van olie-exporterende landen. Felipe onderzocht voor zijn verdwijning hoeveel olie er nog te vinden is op de wereld, van gigantisch belang om de economie draaiende te houden, maar helaas ook de oorzaak van CO2-uitstoot en de opwarming van de aarde. Terwijl Noronha zich verwondert over het klimaat raakt hij verzeild in Rusland, en dat allemaal terwijl hij eigenlijk zijn dementerende moeder in het oog moest houden.

Toegegeven, Dos Santos eindigt zijn boek met een spectaculaire complottheorie, maar een groot deel van de aangehaalde feiten over klimaatverandering is al lang geen nieuws meer. In 2007, toen het boek in Portugal verscheen, was er wellicht nog een klein verrassingseffect, maar anno 2010 doet Noronha's ontzetting over de toestand van de aarde nogal pathetisch aan. Wie nu nog het probleem niet kent, heeft de laatste drie jaar geen krant opengeslagen. Wel geslaagd, zij het in vergelijking met De godsformule onvermijdelijk een beetje dunnetjes, is de mix van religie, wetenschap, mystiek en een goeie portie actie. Krijg je maar niet genoeg van klimaattheorieën, én je bent een Dan Brownfan, dan moet je Het zevende zegel maar eens proberen. Je zal het er gegarandeerd koud van krijgen.

Zie ook een interview met Rodrigues Dos Santos op deze site.

Het zevende zegel van José Rodrigues Dos Santos - oorspronkelijke titel O Sétimo Selo - verscheen bij Q in april 2010, vertaald uit het Portugees door Kitty Pouwels.

446 blz, isbn 9789021437576