Alessandro Perissinotto - Wraak

Ik zou graag, heel graag willen dat de hele affaire van Efrem en Alicia, die 'akelige affaire', geheel was verlopen volgens de simpele verhaallijn van gecodificeerde verlangens. Ik wou dat ik aan hen kon denken als aan twee doodnormale geliefden en aan mezelf als een verteller van een keukenmeidenroman. Dat wordt me onmogelijk gemaakt door de onvoorstelbare wreedheid van wat daarna gebeurde, de gekte die zelfs de waanzin van de combinatie liefde en dood ver overschrijdt.

****

Van de Turijner Alessandro Perissinotto werden tot nu toe vier boeken uitgebracht door Serena Libri. Daar zijn twee historische romans bij, telkens gesitueerd hoog in de Alpen, en nu een tweede hedendaagse: Wraak. Alle vier hebben ze gemeen dat ze balanceren op de grens tussen roman en misdaadroman. Wraak is wel de eerste met een uitgesproken politiek thema.

Hoofdpersonage is de jonge professor Efrem Parodi die een leerstoel aanvaardt in een kleine stad in Argentinië, want "Italië is een verloren land, zonder enige verlossing, moreel gebroken". Al tijdens zijn eerste les wordt hij verliefd op een van de studentes: Alicia, de dochter van een rijke wijnboer. Haar moeder - en Alicia - leven met de schim van een oude geliefde, Raúl, die tijdens de militaire dictatuur werd afgevoerd en wellicht vermoord. Elk spoor naar Raúl loopt dood in een gevangenis, waar de enige troost van een priester kwam, vader Tino, waarschijnlijk van Italiaanse afkomst. Moeder en dochter zetten hun hoop in op Efrem om vader Tino terug te vinden. Misschien weet hij meer.

Wraak is niet gebaseerd op een waar gebeurd verhaal, zegt Perissinotto in een nawoord, maar al de verschrikkelijkste gebeurtenissen uit het boek zijn wel degelijk echt gebeurd. Martelingen, ontvoeringen, het levend in zee werpen van politieke gevangenen, en de schokkende betrokkenheid van de katholieke kerk bij de dictatuur: het zijn wonden die in Argentinië nooit geheeld zijn. Gevangen in een obsessieve, passionele relatie struikelt Efrem over een aartsmoeilijk dilemma: wat verkies je, de wraak of de verzoening?

Lees meer over Perissinotto en zijn boeken bij Italibro.

Wraak van Alessandro Perissinotto - oorspronkelijke titel Per vendetta - verscheen bij Serena Libri in 2011, vertaald uit het Italiaans door Aafke van der Made.
293 blz, isbn 9789076270692

Fred Vargas - Vervloekt

'En nu?' vroeg Estalère met trillende stem. 'Gaan ze nu op zoek naar twintig mensen zonder voeten om ze er weer aan te plakken? En dan?'
'Tien mensen', onderbrak Danglard hem. 'Als het om twintig voeten gaat, betekent dat tien mensen.'
'Oké', gaf Estalère toe.
'Maar het schijnen er niet meer dan achttien te zijn. Dus het gaat om negen mensen.'
'Oké. Maar als die Engelsen met negen mensen zonder voeten zaten, dan wisten ze dat toch al, of niet?'
'Als het om mensen gaat, wel', zei Adamsberg. 'Maar niet per se als het om lichamen gaat.'

****

Slechts enkele misdaadauteurs slagen erin: de meest uiteenlopende en schijnbaar uit de lucht geplukte gebeurtenissen aan elkaar breien tot een geloofwaardig geheel. De Zweed Arne Dahl kan dat (denk aan de hoofdrol voor een antiek bureau), en de Française Fred Vargas kan het. En nu we toch de vergelijking maken: ze hebben ook een apart gevoel voor humor gemeen.

Vargas' commissaris Adamsberg wordt achtereenvolgens met de neus gedrukt op een rij schoenen bij een Londens kerkhof (met de voeten er nog in), en op een zeer grondig verbrijzeld en uitgesmeerd mannenlijk. Dat er een verband is tussen de twee kunnen we van Vargas verwachten. Dat de oplossing ligt in een eeuwenoude vampierenlegende eigenlijk ook.

Adamsberg wordt in Vervloekt een wolkenschepper genoemd. Hij zoekt de oplossing inderdaad in zeer onwerkelijke sferen. Maar uiteindelijk klopt het plaatje en kan het zelfs getoetst worden aan zeer reële feiten. Een buitenbeentje, die Fred Vargas, maar wel een van de heerlijkste misdaadschrijvers van het moment.

Vervloekt van Fred Vargas - oorspronkelijke titel Un lieu incertain - verscheen bij De Geus in 2011, vertaald uit het Frans door Rosa Pollé.
347 blz, isbn 9789044515435

Jo Nesbø - De schim

Hij had het gevoel dat hij zich van het mes had moeten ontdoen, dat er een soort vloek op rustte. Op hem. Maar het zou geen verschil maken: hij was al ver voor het mes in de ban gedaan. En die vogelvrijverklaring was erger dan welk mes dan ook, die zei namelijk dat zijn liefde een pest was waarmee hij rondliep.

*****

Harry Hole komt hoogst uitzonderlijk nog eens overgevlogen uit Hong Kong, waar hij tegenwoordig Chinese wanbetalers met zijn grote gestalte en schrikwekkende littekens de stuipen op het lijf jaagt. De reden voor zijn terugkomst is de arrestatie van Oleg, zo ongeveer zijn pleegzoon tot zijn relatie met diens moeder Rakel op gewelddadige wijze ten einde liep (tip: lees de reeks in volgorde en zie de figuur van Hole evolueren tot het wrak dat hij nu is). Oleg wordt beschuldigd van de moord op een jonge, knappe junkie/dealer, Gusto. Harry Hole, officieel geen politieman meer, tracht de onschuld van de jongen aan te tonen en botst daarbij op de zeer harde weerstand van drugsbazen en diverse beschermheren en -vrouwen.

Het is niet meer te tellen hoe vaak Harry Hole de dood in de ogen heeft gekeken. Telkens volgt er een wonderbaarlijke ontsnapping. In dat opzicht lijkt hij op James Bond, met dat verschil dat het bij Hole altijd persoonlijker is, altijd bloediger, altijd serieuzer. Zijn tegenstander is écht, geen gek met een witte kat op de schoot. De wereldvrede staat niet op het spel, maar het bestaan van Hole zelf. En zelfs zijn eigen leven acht hij niet veel waard wanneer zijn geliefden bedreigd worden.

Jo Nesbø is de koning van de plotwendingen. In De schim zijn die niet zo opvallend aanwezig als anders, maar de lezer wordt niettemin keer op keer de verkeerde kant op gestuurd. De focus op Hole zelf drijft de spanning ongenadig op. Zijn persoonlijke relaties die alleen maar leiden tot zelfdestructie leveren de emotionele toets. Op 29 december 2011 mag het wel gezegd worden: De schim is dé thriller van 2011.

De schim van Jo Nesbø - oorspronkelijke titel Gjenferd - verscheen bij De Bezige Bij | Cargo in 2011, vertaald uit het Noors door Annelies de Vroom.
541 blz, isbn 9789023471417

Arnaldur Indriðason - Grafteken

Erlendur woonde in een klein appartement in het oudste deel van de wijk Breiðholt. Hij was er na zijn scheiding, lang geleden, ingetrokken; zijn twee kinderen kwamen er soms als ze onderdak nodig hadden. Ze waren beide de twintig gepasseerd. Zijn dochter was verslaafd aan drugs, zijn zoon een zware drinker. Erlendur had naar beste vermogen geprobeerd hen te helpen, maar na herhaalde pogingen had hij geconstateerd dat dit een hopeloos gevecht was.

***

Om een of andere duistere reden had men ons tot nu toe deel twee uit de Erlendurreeks van Arnaldur Indriðason onthouden. Het verhaal situeert zich tussen Maandagskinderen en Noorderveen in, en dus is de samenwerking tussen Erlendur, Elínborg en Sigurður Óli nog relatief nieuw. Die laatste is nog vrijgezel, al komt daar in de loop van Grafteken verandering in. De trouwe lezer weet dus wie ik bedoel als ik zeg dat Sigurður Óli aanpapt met de belangrijkste getuige in een moordzaak. Een meisje is dood aangetroffen op het graf van Jón Sigurðsson, de stichter van de IJslandse staat.

Grafteken mag dan al van 1998 dateren, het draagt al de kiemen in zich van de crisis die IJsland tien jaar later zal treffen. De commercialisering van de visvangst, de massale exodus van de westfjorden naar de grote stad, de ongebreidelde bouwwoede, het zijn thema's die we nu moeiteloos kunnen plaatsen. Indriðason zelf had toen vast niet kunnen vermoeden dat zijn land ooit op de rand van het faillissement zou balanceren.

De thematiek van de botsende werelden - het traditionele dorpsleven versus het jachtige stadsbestaan - wordt prachtig verbeeld door de tegengestelde karakters van Erlendur en Sigurður Óli. Erlendur, de grootste tegenstander van wat hij Amerikaanse toestanden noemt, wordt geconfronteerd met de ergste uitwassen van de maatschappij die hij verafschuwt: twee kinderen die door drugs en drank de weg zijn kwijtgeraakt.

Hoe je het ook draait of keert, Indriðason schrijft betekenisrijke boeken. Het is nu uitkijken naar het volgende boek in de reeks. Benieuwd of Erlendur dan nog eens in levenden lijve opduikt.

Grafteken van Arnaldur Indriðason - oorspronkelijke titel Dauðarósir - verscheen bij Uitgeverij Q in 2011, vertaald uit het IJslands door Adriaan Faber.
252 blz, isbn 9789021441368

Bavo Dhooge - Stalen kaken

Hij wilde geen kunst, maar stunts. Dit was zijn zoveelste in de makelij. Het is het eeuwigdurende thema van de misbegrepen, kleine jongen die naar erkenning zoekt. Dezelfde kleine jongen die op het college gepest werd en daarom maar locomotieven ging voorttrekken.

***

John Massis moet zowat de Eddy Wally van zijn tijd zijn geweest (maar dan een beetje sterker). Een volksfiguur, deel van het collectief geheugen, maar ook iemand die net niet in het gezicht wordt uitgelachen. Massis was wellicht net iets te laat geboren voor het grote succes. Televisie snoepte het publiek af dat hij in zalen en tenten had willen vermaken met zijn krachtpatserij. Het resultaat is een leven vol stunts waarvoor hij nauwelijks erkenning krijgt, vol dromen die niet vervuld raken, vol desillusies. Bavo Dhooge, tegenwoordig vooral bekend van zijn misdaadromans, schreef een boeiende biografie, het relaas van een leven van vallen en immer strijdlustig weer opstaan. Tragisch is het juiste woord.

Stalen kaken van Bavo Dhooge verscheen bij Davidsfonds in 2005.
206 blz, isbn 9058263290

Umberto Eco - Bekentenissen van een jonge romanschrijver

Wat ik hier graag wil zeggen, is dat degenen die zich 'creatieve' schrijvers noemen (en ik heb eerder uitgelegd wat deze verraderlijke term kan betekenen) nooit interpretaties van hun eigen werk zouden moeten geven. Een tekst is een gemakzuchtig werktuig dat wil dat zijn lezers een deel van zijn werk doen - dat wil zeggen, het is een instrument dat is ontworpen om interpretaties uit te lokken (zoals ik schreef in mijn boek Lector in fabula). Als je vragen hebt over een tekst, is het irrelevant om ze de auteur te stellen.

Bekentenissen van een jonge romanschrijver. Die jong, geeft Eco graag toe, klopt niet helemaal. Hij schreef het boek op de gezegende leeftijd van zevenenzeventig jaar. Echt jong kan je dat niet noemen, zelfs niet - zoals zijn excuus luidt - als je alleen zijn schrijversjaren meerekent. De naam van de roos, zijn grootste bestseller tot op heden (al is zijn laatste roman, De begraafplaats van Praag, ook niet zonder succes) is toch ook al een jonge dertiger. Maar we vergeven hem de spielerei.

Eco laat in vier hoofdstukken zijn licht schijnen over de kunst van het romanschrijven. Hij geniet duidelijk van zijn eigen vernuft wanneer hij het heeft over de vele dubbele bodems in zijn boeken, passages die - behalve misschien de occasionele professor in middeleeuwse literatuur - geen kat zijn opgevallen. Of dit boek voor andere (beginnende) romanschrijvers veel nut zal hebben, valt ook nog te bezien. De uitgebreide theoretische beschouwingen over lijstjes, over de intenties van de empirische auteur, over interpretaties, hebben eerder de neiging verlammend te werken. Bekentenissen van een jonge romanschrijver is wellicht goed voor literatuurwetenschappers. En voor het ego van Umberto Eco.

Bekentenissen van een jonge romanschrijver van Umberto Eco - oorspronkelijke titel Confessions of a Young Novelist - verscheen bij Bert Bakker in 2011, vertaald uit het Engels door Bart Kraamer.
191 blz, isbn 9789035136625

Alessandro Piperno - Vervolging

Stel je voor! Stel je voor dat je studenten je nu zouden zien. Stel je voor wat er door de studenten heen zou gaan bij de aanblik van een dergelijke scène: de beroemde Professor die op het punt staat die van de Dégénéré in zijn mond te nemen, gedwongen door deze bende Barbaren. Wat een schitterende scène. Wat een leerzame scène. Wat een magistraal college. Je beste. Beslist het meest verlichte, het meest tragische.

***

Met de slechtste bedoelingen is de titel van Piperno's eerste boek, alweer vijf jaar geleden gepubliceerd bij Uitgeverij Contact. Met Vervolging kwam er eindelijk een vervolg, over diezelfde Romeinse joden, die zich in al hun verscheidenheid laten aanschouwen. Kinderarts en oncoloog Leo Pontecorvo stamt uit een rijke joodse familie, voor wie alles vanzelf lijkt te gaan. Hij voelt zich niet geroepen zich te verdedigen tegen wat dan ook, omdat dat nooit echt nodig is. Zijn vrouw Rachel is zowat zijn tegenpool. Afstammend uit een armere familie, trouw aan de joodse tradities, staat ze altijd klaar voor haar man, ook al kan ze Leo's laisser faire maar moeilijk aanvaarden. Maar ze overleven het, want "van elkaar houden zonder elkaar te begrijpen was het lot en het geheim van Leo en Rachel, en van vele andere, gelukkige, onlosmakelijk verbonden stellen van hun generatie."

De verstandhouding wordt zwaar op proef gesteld na de traditionele skireis naar Zwitserland. Zoon Samuel vraagt zijn vriendinnetje van twaalf mee, sterk tegen de zin van Rachel, maar net daarom met steun van Leo. Het is het begin van zijn ondergang, want even later beschuldigt het vriendinnetje hem van misbruik. Leo's wereld stort in, en hij trekt zich terug in het souterrain. De afstand tussen hem en zijn vrouw en kinderen wordt allengs onoverbrugbaar.

Piperno focust op de joodse gemeenschap in Rome, verpersoonlijkt door twee typische telgen ervan: Rachel en Leo, in al hun onenigheid én verbondenheid. De levensstrijd van Leo is boeiend, zij het soms een tikje langdradig. Niettemin scheppen de laatste twee woorden van het boek alvast hoge verwachtingen: wordt vervolgd...

Vervolging van Alessandro Piperno - oorspronkelijke titel Persecuzione - verscheen bij Uitgeverij Contact in 2011, vertaald uit het Italiaans door Rob Gerritsen.
464 blz, isbn 9789025436490