Jos Pierreux - Voldaan

*

Ik had beter moeten weten, maar ik liet me doen door het onderschrift 'roman' op de voorkant en de ietwat chiquere vormgeving die een lederen portefeuille moet voorstellen. Plus het feit dat het toch alweer dertien jaar geleden is dat ik Pierreux's retteketet Mariëtte niet zo positief ontving. Een mens kan tien, twaalf boeken en een paar Hercule Poirot-nominaties later tenslotte zijn leven gebeterd hebben, toch?

Het idee was goed. Een man stelt vast dat zijn rekeningen voor hem betaald worden. Dat zou voor velen goed nieuws zijn, maar niet voor Klaas. Hij vreest dat iemand hem een tegenprestatie zal vragen, wat zijn carrière als bankier op de helling zou kunnen zetten. De plot is goed gevonden, toegegeven, maar tegen dat het zover is zijn er vooral tenenkrommende dialogen en flauwe, clichématige figuren voorbijgekomen. Zo is het een raadsel waarom een helderziende Klaas nog even komt waarschuwen. En dan zijn er nog een pak personages die volstrekt overbodig zijn. Een meisje dat Klaas een lift geeft in haar tractor: meer dan wat gezwets komt er niet uit. Of een psycholoog die niet veel te vertellen heeft. Of een detective die...

Dat zou je allemaal met een beetje goede wil couleur locale kunnen noemen. Erger is dat Klaas zelf niet veel beter uit de verf komt. Verder dan wat ballonnetjes over zijn achtergrond - een geadopteerde Roemeen - en zijn ongelukkige voornaam, Bella, komt het niet. Diezelfde Bella presteert het zelfs een privédetective tegen te spreken over diens cynische houding tegenover vrouwen. Dat is dan de Klaas die zelf enkele hoofdstukken eerder heeft gezegd: 'Er zijn vrouwen die toegeven dat ze geen geld kunnen beheren, de anderen liegen'. Troost u, dames, u bent niet de enigen die Bella - of Pierreux - vlotjes schoffeert.

Zigeuners en Marokkanen passen niet bij elkaar. Niet in een wereld die zijn afval sorteert. Bovenal is er die eeuwige vete wie van beiden zich de keizer van het gediscrimineerd worden mag noemen. Met dank aan Hitler's (sic) nazi-Duitse concentratiekampen hebben zigeuners in die strijd een streepje voor.
Maar de Marokkanen knabbelden aan hun achterstand.

Het idee was goed, laten we het daarbij houden. Maar dat goede idee had dan wel beter verdiend dan clichématige personages, ongerijmde karakterwendingen, onmogelijke dialogen en een verhaallijn die nergens over gaat. Ik had het niet durven dromen, maar die Mariëtte was nog zo slecht niet.

Voldaan van Jos Pierreux verscheen bij Uitgeverij Vrijdag in 2015.
181 blz, isbn 9789460013522

Bram Dehouck - Witte raaf

****

We hebben er even op moeten wachten, op de nieuwste thriller van Bram Dehouck (bijna even lang als op deze recensie), maar de Witte raaf bleek het wachten meer dan waard.

Stefanie Baertsoen is interim-marketingverantwoordelijke in een klein bedrijf. Tot ieders tevredenheid, tot een nieuwe collega alles komt verpesten. Nick Farkas heeft alles mee: "Het indrukwekkende cv, het voortreffelijke voorkomen, de schijnbaar natuurlijke uitstraling van succes".

Mensen als Nick Farkas verblinden je, denkt ze. Zij zijn de lichtbak waar iedereen naar staart. Willen ze de aandacht, dan trekken ze haar naar zich toe; vrezen ze de aandacht, dan stoten ze haar van zich af. Het licht gaat uit en terwijl je nog met je ogen knippert, zijn ze verdwenen.

Al snel is de meest ervaren vertegenwoordiger vervangen door een stel wulpse grieten met een iPad. De enige die Nicks spelletje doorheeft, is Stefanie. Hij wil haar dan ook kwijt, en dat lukt ei zo na. Tot hij in het ziekenhuis belandt na een overval waarbij zijn vrouw omkomt.

Stefanie loopt zelf in de kijker als verdachte, na haar professionele dispuut met Nick. Maar heeft zij er ook echt iets mee te maken? Rechercheur Tess Jonkman mag het uitzoeken. Dat doet ze in het veel verhelderende tweede deel van het boek. Maar ook dan is het nog niet gedaan: een rechtbankdrama brengt de ultieme apotheose.

Een ander had hetzelfde verhaal wellicht willen uitrekken tot dubbel zoveel pagina's, maar het verhaal heeft dat helemaal niet nodig. Bram Dehouck rolt zijn uitgekiende plot uit zonder veel franjes. Tot de laatste pagina laat hij je in spanning. Zal Nick ontmaskerd worden als een gladde bedrieger, ja of nee? Witte raaf is een uitstekende misdaadroman, maar iets anders hadden we ook niet verwacht van een tweevoudig Gouden Strop-winnaar.

Witte raaf van Bram Dehouck verscheen bij De Geus in 2016.
253 blz, isbn 9789044534603

Joris Tulkens - Vesalius

****

Als men mij zou vragen naar een onderschatte Vlaamse auteur, zou ik wellicht Joris Tulkens noemen. Ik kwam ooit bij hem terecht dankzij Sire, er zijn geen Vlamingen, waarvan ik nu alleen nog weet dat het een amusant boek was. Tussen de thrillers door schrijft de Diestenaar graag historische romans over bekende figuren: Erasmus, Thomas More en Johanna de waanzinnige.

Tulkens' intussen voorlaatste roman (2013) gaat over Andreas Vesalius, Brusselaar en een van de grondleggers van de anatomie. Zijn belangrijkste publicatie, de Fabrica, is al vijftien jaar oud wanneer koning Filips vraagt hem te volgen naar het Spaanse hof in Toledo, later Madrid. Maar het is de tijd van de inquisitie, en Vesalius' opvattingen over lichaam en ziel stemmen niet meteen overeen met de kerkelijke leer.

Of Vesalius' jaren tussen zijn aankomst in Spanje en zijn vertrek op bedevaart naar Jeruzalem werkelijk zo zijn verlopen als hier beschreven is niet zeker. Tulkens beschrijft enkel wat er zou kunnen gebeurd zijn, maar hij doet dat op basis van wat wél geweten is over Vesalius, zijn familie, zijn vrienden, zijn opvattingen. Vesalius is een uitstekende op historische feiten gebaseerde roman, vlot geschreven, met thrillertrekjes.

Vesalius van Joris Tulkens verscheen bij Davidsfonds in 2013.
351 blz, isbn 9789063066628

Hedwig Zeedijk - Gids naar de ziel van Rome

**

Bijna twintig jaar lang werkte en leefde journaliste Hedwig Zeedijk in Rome. In het VRT-journaal kwam ze regelmatig toelichting geven bij onder andere de strapatsen van Berlusconi. Zeedijk heeft nu een boek uit over de tweede liefde van haar leven (na haar man): de eeuwige stad Rome.

Roma, una vita non basta: met die melancholische waarheid - dat één leven niet volstaat voor de Eeuwige Stad - zal ik moeten leven. Maar tijdens dit leven heb ik wel het voorrecht zo veel mogelijk van de stad en haar ziel in mij op te nemen. Ik zal ze nooit helemaal kunnen vastgrijpen, maar mag ze wel voorzichtig aaien.

Dat Zeedijk haar hart verloren heeft in Rome willen we best geloven. Alleen blijkt dat niet echt uit het boek: een soort van gids over alles wat Rome en de Romeinen aanbelangt. Er zijn hoofdstukken over eten, over sport en over godsdienst. Sommige delen zijn best bruikbaar voor de toerist die wat meer wil zien of beleven dan het Colosseum: een jaarkalender, adressen van goede pizzeria's, of een overzicht van onder de grond verborgen schatten. Al zal je als bezoeker soms nog opzoekingswerk hebben. Bij de Mithrastempel onder Circus Maximus bijvoorbeeld, staat het adres vermeld, en verder enkel "Vier maanden van te voren reserveren. Gids verplicht." Een website vermelden lijkt dan toch een kleine moeite.

Als ik een gok zou moeten doen naar Zeedijks grootste interesses, zou ik zeggen taal en eten. De stukjes over het Romeinse dialect en de volksverhalen zijn amusant, en adresjes voor een lekker ijsje zijn altijd welkom. Maar aan de andere kant lijken de pagina's over de twee voetbalploegen of over de beroemde filmmakers van Rome letterlijk overgenomen van Wikipedia. Veel info over de stad Rome, maar de passie is ver te zoeken.

Gids naar de ziel van Rome van Hedwig Zeedijk verscheen bij Davidsfonds Uitgeverij in 2017.
271 blz, isbn 9789059087484

Ruben Mersch - Waarom iedereen altijd gelijk heeft

***

Is Donald Trump een totale ramp, of moeten we dat allemaal zo letterlijk niet nemen? Is Zwarte Piet een racistisch relict van koloniale tijden, of ziet de man zwart door het roet in onze schouw? Beide vragen verdienen wellicht enige nuance, maar die is vaak ver te zoeken. Eenmaal een standpunt is ingenomen, hebben we de neiging ons te verschansen in ons eigen gelijk. Daar kan geen rationele redenering meer tegenop.

Ruben Mersch legt in zijn tweede boek (na het eerder verschenen Oogklepdenken) uit welke mechanismen in ons brein ervoor zorgen dat we spontaan afkeer voelen, of integendeel zonder veel nadenken met iets instemmen. Daarvoor haalt hij vele wetenschappelijke onderzoeken aan, naast anekdotes over zijn eigen kinderen.

Waarom iedereen altijd gelijk heeft biedt niet meteen nieuwe inzichten. Het geeft ook weinig pasklare oplossingen om eindeloze discussies te vermijden (begin niet over Hitler, is wel een goede tip). De belangrijkste conclusie - probeer eens écht te luisteren - is niet echt verrassend. Aan de andere kant is het best een onderhoudend en amusant boek.

Waarom iedereen altijd gelijk heeft van Ruben Mersch verscheen bij De Bezige Bij in 2016.
271 blz, isbn 9789023438045

Philip Dröge - Moresnet

***

De vaderlandse geschiedenis heeft soms ware verrassingen in petto, zoals een mini-staatje dat door een toeval van het lot een goeie eeuw lang onafhankelijk was van de omringende staten. Een zinkmijn was de bron van alle discussie: noch de Pruisen, noch de Nederlanders (later de Belgen) wilden die zonder meer aan elkaar overlaten. En zo evolueerde Neutraal Moresnet, tegenwoordig Belgisch grondgebied in de Oostkantons, tot een bolwerk van boeven en smokkelaars (er was maar één champetter) - en even zelfs tot de gedroomde hoofdstad van het esperanto.

Esperanto is bezig aan een opmars, wat de mogelijkheid biedt om internationale steun te organiseren voor een thuisstaat voor de taal. Als Roy erin slaagt enkele prominente sprekers achter zich te krijgen, kan hij druk uitoefenen op Duitsland en België om Moresnet tot een volwassen natie te laten uitgroeien.

Een mini-staatje met ambitie, dus. Onderzoeksjournalist Philip Dröge, ook gekend van het uitstekende De schaduw van Tambora, doet de hele geschiedenis van Neutraal Moresnet uit de doeken. Boeiend, al stelde ik me verschillende keren de vraag of de "lichte dramatisering", zoals Dröge het in zijn voorwoord noemt, wel nodig was. 

Moresnet van Philip Dröge verscheen bij Spectrum in 2016.
271 blz, isbn 9789000349609

Georges Simenon - Maigret en het dode meisje

***

Met de regelmaat van de klok brengt De Bezige Bij nieuwe vertalingen uit van oude Simenons. Bij de laatste lichting is Maigret en het dode meisje. Een zeer toepasselijke titel, want Maigret wordt geconfronteerd met de zaak van een dood meisje. Ze is, gekleed in een avondjurk, teruggevonden op de Parijse Place Vintimille. Eigenlijk is dat het werkgebied van inspecteur Lognon, bijgenaamd Izegrim, een nogal verongelijkte man die zich de benen uit het lijf loopt, maar zich altijd voorbijgestoken ziet door anderen. Ook nu is het commissaris Maigret die aan het langste eind trekt. Het onderzoek volgt de klassieke sporen, niet gestoord door gsm's, DNA en bewakingscamera's. Maigret staat altijd garant voor het betere denk- en loopwerk.

Maigret en het dode meisje van Georges Simenon - originele titel Maigret et la jeune morte - verscheen bij De Bezige Bij in 2016, vertaald uit het Frans door Rokus Hofstede.
190 blz, isbn 9789023495208

Patrick Conrad - Moço

****

Patrick Conrad is zeventig geworden, en dat wordt gevierd. De man heeft dan ook al een flink oeuvre aan poëzie, romans en films op zijn naam staan (zie ook Starr en Walker). Zijn laatste wapenfeiten, vooral misdaadromans, blijven vooralsnog wat in de schaduw. Misschien dat de Hercule Poirotprijs voor zijn laatste boek, Moço, daar verandering in brengt.  Het is hem van harte gegund, want weinig misdaadauteurs in Vlaanderen slagen er zo goed in het genre naar hun hand te zetten als Patrick Conrad.

'Het eerste lijk van het nieuwe millennium, dat wil ik niet missen,' hoort hij zichzelf nog tegen André Demeester zeggen. Wel, daar lag het, onder een straatlantaarn in een warme bloedplas die de sneeuw deed smelten. Wat hij niet voorzien had, was dat het om zijn eigen moeder zou gaan.

Moço keert terug naar de smoezelige jaren negentig. Qua sfeerzetting klopt het plaatje volledig: fotograaf Harry Kramer verdeelt zijn tijd tussen het maken van ranzige foto's van verdronken zwervers en zich te buiten gaan aan drank in het volkscafé waar hij zijn tipgevers ontmoet. Eens per jaar, met oudejaar, gaat hij kip met verlepte sla eten bij zijn moeder, die met kapotte knieën in een rolstoel zit. Alleen: dit jaar vindt hij haar niet in haar woonkamer, klagend over van alles en nog wat, maar dood op de stoep. Wie heeft zijn moeder uit het raam gekieperd? En wat heeft de zwerver Moço ermee te maken, die altijd in het parkje rechtover de deur terug te vinden was, maar nu spoorloos verdwenen is? Harry verdiept zich in het verleden van zijn moeder, toen zij nog een verleidelijke jonge vrouw met geld was. Heden en verleden komen uiteindelijk samen in de coulissen van Antwerpen.

Moço van Patrick Conrad verscheen bij Uitgeverij Vrijdag in 2015.
303 blz, isbn 9789460013447

De Belezen Belg (3): een goeroe uit Westmalle

Heb jij je ook wel eens afgevraagd waarom die ene toerist die in een Zweedse misdaadroman opduikt nu net een Belg is? En geen Portugees, Oostenrijker of Luxemburger? De Belezen Belg zoekt het uit.

Joe Speedboot is zo'n beetje de Nederlandse variant van De helaasheid der dingen. Allebei gaan ze over opgroeiende jongens: de een lichamelijk beperkt, de andere vooral sociaal. Fransje, de verteller in Joe Speedboot, is onder een maïshakselaar terechtgekomen, en sindsdien lichamelijk tot niet veel in staat.

Het échte hoofdpersonage is Joe Speedboot, die zelf zijn naam heeft gekozen, maar eigenlijk Ratzinger heet. Zijn voornaam houdt hij angstvallig geheim, tot Fransje een blik kan werpen op Joe's paspoort. Als je niet van spoilers houdt, moet je nu ophouden met lezen, want hier volgt Joe's echte naam:

Achiel Stephaan. Waarom hadden zijn ouders hem in godsnaam zo'n achterlijke Vlaamse naam gegeven. Naar een Vlaamse grootvader? Een goeroe uit Westmalle? Hoe dan ook, we keken naar een man zonder geheim. En het geheim was een Belgenmop.

Achiel Stephaan. Dat ziet een Nederlander dus als een doorsnee Vlaamse naam. Een achterlijke naam, dat wel, maar dat zit hem wellicht in de mengvorm van het Nederlandse Stefaan en het Franse Stéphane (hoeveel kersverse vaders hebben staan zweten aan de balie Burgerlijke Stand toen de ambtenaar vroeg "met f of ph, met dubbele a?"). Tot daar kan ik Wieringa best volgen. Wat me vooral intrigeert is die goeroe uit Westmalle. Geen kat zou Westmalle kennen, mocht er niet een abdij staan. Dus zijn er twee opties: 1. Wieringa speelde vogelpik met de Vlaamse landkaart als achtergrond (weinig waarschijnlijk), of 2. Wieringa lust wel eens een goed bier en vond inspiratie in zijn koelkast. Ik ga voor optie 2, en gun 'm nog wel een paar trappisten.

Hendrik Groen - Pogingen iets van het leven te maken

****

Niemand weet wie Hendrik Groen is, maar wellicht is het geen 83-en-een-kwart jaar oude man. De uitgever houdt wel vol dat Hendrik een debutant is, en dus geen gevierde Nederlandse schrijver die eens vreemd wou gaan met een andere uitgever. Maar wie Hendrik Groen ook is, zijn boek is in elk geval heerlijk.

Er is veel te doen over de plannen voor een levenseindekliniek. Speciaal voor mensen met een weigerachtige huisarts. De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde heeft het bedacht. Die vereniging heeft vast een groot ledenverloop.

Met veel humor beschrijft Hendrik zijn dagen in een verzorgingshuis in Amsterdam. Samen met enkele medestanders richt hij een rebellenclubje op. Elk om beurt zullen ze een dagje uit organiseren, liefst met een wijnproeverij achteraf. Het maakt het samenleven met klagende oudjes en een dwarse directrice wat draaglijker. De verhalen klinken soms wat overdreven (ter vergelijking: het meest opwindende wat in het rusthuis van mijn grootmoeder ooit gebeurde, was toen een negentigjarige man uit de badkamer van een minstens even oud vrouwtje kwam. Daar werd evengoed wekenlang kwaad over gesproken), maar blijven wel herkenbaar. Van vroeger was alles beter, tot kijk eens hoeveel míjn kleinkinderen nog op bezoek komen.

Gaandeweg komt de tristesse binnensluipen. De een wordt langzaam dement, een ander verliest enkele tenen. Ook voor een tachtiger is dat niet makkelijk te verwerken. In ieder geval heeft Hendrik zelf het jaareinde gehaald. Meer nog: begin 2016 verschijnt een nieuw dagboek. Hopelijk houdt de intussen vijfentachtigjarige tot dan lijf en leden in goede conditie.

Pogingen iets van het leven te maken. Het geheime dagboek van Hendrik Groen, 83 1/4 jaar verscheen bij Meulenhoff in 2014. 

328 blz, isbn 9789029089975

Bruno Tersago - Groeten uit Griekenland

****

Een rechte kant is er niet meer aan, aan die Griekse toestanden. Naargelang de bron wordt de crisis geweten aan Griekse luiheid en corruptie, of aan de al te starre besparingspolitiek van de Europese trojka. Voor beide visies zijn wel argumenten te vinden. Maar het is niet makkelijk een oordeel te vellen zonder dat je de situatie ter plaatse kent. Daarom is een boek als Groeten uit Griekenland zeer welkom.

Ik stuur u een postkaart van aan de Middellandse Zee. Een beschrijving, zonder al te veel interpretatie, en zonder brede analyses. Dat is het werk van economen, politicologen en sociologen.

Bruno Tersago, 'onze man in Athene', brengt een verslag uit van op straat. Hij schetst de achtergrond van de crisis: de verhalen die hier nooit het nieuws haalden, over corrupte politici, onaantastbare oligarchen, een falende rechtstaat. Van hieruit leek het maar al te vaak of de Grieken de straat op gingen om hun voorrechten niet kwijt te spelen, terwijl ze in feite hun frustratie uitten over een politieke klasse en haar selectieve aanpak van de problemen.

Hoe het nu verder moet, is nog altijd niet helemaal duidelijk, ook niet na Tsipras' tweede verkiezingsoverwinning. "Maar als dit boek bijdraagt tot het creëren van een begin van begrip, dan is het alle moeite waard geweest." Missie geslaagd, denk ik.

Groeten uit Griekenland van Bruno Tersago verscheen bij uitgeverij EPO in 2015.
239 blz, isbn 9789491297625

Jan Guillou - De kop in het zand

****

De Zweed Jan Guillou schrijft naarstig verder aan zijn serie over de vorige eeuw. De eerdere delen gingen afwisselend over de drie broers Lauritzen, eind negentiende eeuw geboren in Noorwegen, opgeleid in Duitsland en uiteindelijk in Zweden terechtgekomen. Allemaal bevriende Germaanse volkeren, zou je denken, maar Noorwegen wordt tijdens de Tweede Wereldoorlog onder de voet gelopen, en Zweden houdt angstvallig vast aan de neutraliteit. In naam dan toch: in de praktijk lijkt vooral wie aan de winnende hand is steun te krijgen. De oudste broer, Lauritz, ziet het oorlogsgeweld met lede ogen aan, zeker wanneer het verzet in het bezette Noorwegen groeit. Europa zou beter af zijn onder Duitse heerschappij, meent hij. Een nazi is hij nochtans in geen geval.

Het was een schokkende verrassing om een rasechte nazist tussen voorname mensen tegen te komen, dat had hij werkelijk niet verwacht. De paar Zweedse nazi's die zich af en toe te schande maakten met verschillende streken, zoals uit Skansen gegooid worden en in kleine belachelijke groepjes over de straat paraderen, had hij altijd beschouwd als onwetende en misleide lagere klasse, pure dwazen die dachten dat ze de miljoenenmarsen van de SA opnieuw konden creëren, gemarginaliseerde idioten.

De nazi's zullen ooit wel weer verdwijnen, denkt Lauritz, maar Duitsland zal de leidende natie blijven. Hij misrekent zich, natuurlijk, zoals zijn broer Oscar al in het begin van de oorlog voorspelde. Intussen zit Lauritz aan het thuisfront in een lastig parket, met een zoon bij de SS en een dochter bij het verzet. Maar het gaat niet alleen over oorlog. Liefdesperikelen en een dodelijke ziekte brengen Lauritz evenzeer aan het wankelen.

Guillou verrast met een relaas over de oorlog zoals we dat hier nooit horen. Het standpunt van de neutrale Zweden, bijvoorbeeld, of de aanval van de Finnen op de Sovjet-Unie, waardoor ze objectieve bondgenoten worden van de nazi's. Maar ook de familiegeschiedenis blijft boeien: een verhaal van leven en dood, van armoede en rijkdom. Ik vreesde ervoor na Tussen rood en zwart, maar deel vier van De Grote Eeuw is een schot in de roos.

Zie ook:
deel 1 - Bruggenbouwers
deel 2 - Dandy uit het noorden
deel 3 - Tussen rood en zwart

De kop in het zand van Jan Guillou - originele titel Att inte vilja se - verscheen bij Prometheus in 2015, vertaald uit het Zweeds door Bart Kraamer.
294 blz, isbn 9789044628142

Bas Mesters - Italiaanse streken

***

Al velen voelden zich geroepen om een boek vol te schrijven over de Italianen en hun eigenaardigheden. De Italianen zelf, om te beginnen, zoals Beppe Severgnini, of inwijkelingen, zoals de Brit Tim Parks. En ook Bas Mesters, jarenlang correspondent in Italië voor NRC Handelsblad en NOS, waagt er zich nu aan. Een dag wandelen in Rome brengt hem van uur tot uur naar nieuwe plaatsen en nieuwe verhalen. Echt verrassend zijn die niet altijd. Je kan nu eenmaal geen boek schrijven over het hedendaagse Italië zonder het te hebben over de babes op tv, de maffia en de macht van de Kerk. Maar er is ook veel actuele politiek: over de val van Berlusconi, de opkomst van de Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo en de uitdagingen waar premier Renzi voor staat. Zijn oproep tot verandering doet het wel bij de Italianen, ook al schuwt hij tegelijk de achterkamertjespolitiek niet.

Matteo Renzi blijkt uiteindelijk minder van de publieke dialoog dan Grillo. Hij vertrouwt meer op de ouderwetse achterkamertjes en op Twitter en televisie, (...) als druïde die zijn toverdrank vol oplossingen over de discipelen sprenkelt. Precies zoals Sua Emittenza - Zijne Zender(heilig)heid - Silvio Berlusconi altijd deed, al was zijn toverdrankje wel sterk aangelengd met loze beloften.

Kan Renzi de vastgeroeste staat in beweging brengen? Of is dat helemaal niet de bedoeling? Alles moet veranderen opdat alles bij het oude blijft: Lampedusa schreef het al in De tijgerkat. Boeiende inzichten van Bas Mesters.

Italiaanse streken van Bas Mesters verscheen bij Prometheus - Bert Bakker in 2015.
270 blz, isbn 9789035140028

Bavo Dhooge - Scam alarm

Hij bleef er een moment lang zitten. Het had geen zin om dat hooi opzij te schuiven en het lijk nog eens te bekijken. Hij had het al gezien. Carl had geen idee aan wat het lag dat hij op slag zo wakker was.

****

1956. Een New Yorkse reclameman - een van de Mad Men - parkeert zijn Plymouth bij het motel van Donnie en zijn moeder. De achtjarige Donnie vindt dat verdacht en stuurt zijn vriend Buddy op onderzoek. Het dashboard ligt vol bebloede zakdoekjes en in de koffer zit een lijk verstopt; dat heeft Donnie duidelijk gezien. Hij besluit Harp zijn eigen geheim te vertellen, over nog een ander lijk, verborgen in het hooi in de schuur. Dat maakt Donnie en Harp zo'n beetje tot partners. Maar Harp is op de vlucht voor een tabaksbaas, en hij sleurt Donnie mee naar een televisiestudio in LA.

De achtste LA-thriller van Bavo Dhooge heeft alle gekende elementen. Een vader-zoonrelatie, een pak plotwendingen, personages met een hoekje af, en veel humor (zij het iets minder Tarantino dan gewoonlijk). Paniek is voorbarig, maar toch: hierna volgen nog slechts twee LA-thrillers. Daarna weer eens iets anders. Maar dat komt wel weer goed, Dhooge kennende.

Scam alarm van Bavo Dhooge verscheen bij Houtekiet in 2015.
264 blz, isbn 9789089243232

Bavo Dhooge - De schuld

Doorgaans werd naar Karl-Franz Passendorfer opgekeken omdat hij als gemeenteraadslid problemen oploste of tenminste door allerlei hoorzittingen en commissies zaken aan de kaak stelde, niet omdat hij problemen creëerde.

***

Senator Karl-Franz Passendorfer heeft een probleem: opeens wordt hij overal van beschuldigd. Van het haar in het afvoerputje van het bad tot de moord op Kennedy. Hij probeert alles te weerleggen, tot er honderden beschuldigingen per dag toestromen. Misschien is hij wel, op een of andere manier, écht schuldig?

Vandaag de dag is het niet moeilijk schuldig bevonden te worden. We leven in een wereld waarin iedereen altijd weer een standpunt moet innemen. Het bestaat niet meer dat je ergens géén mening over hebt. Als een moslim een aanslag pleegt, verwachten we bovendien dat élke moslim zich daar luid en duidelijk van distantieert. Nog één geluk: de algemene verontwaardiging gaat rap over naar een ander slachtoffer wanneer de volgende crisis de kranten haalt. Bavo Dhooge trekt die lijn door tot in het absurde. Het resultaat is vermakelijk en verrassend.

De schuld van Bavo Dhooge verscheen bij Houtekiet in 2014.
195 blz, isbn 9789089243096

Patrick Conrad - Walker

***

Ondanks een indrukwekkend palmares van dertien thrillers, een Diamanten Kogel voor Starr en een aanstaande Amerikaanse verfilming van Limousine, is Patrick Conrad altijd een beetje onder de Vlaamse thrillerradar gebleven. Niet helemaal terecht, want Conrad blijft een interessant buitenbeentje. Neem nu zijn Johnnie Walker (echte naam), voormalig paracommando lijdend aan een Post Traumatic Stress Disorder.

Ja... Johnnie. Johnnie Walker. Vierendertig jaar dat hij met die belachelijke whiskynaam opgescheept zat. Een briljant idee van zijn vader die geen ander merk dronk omdat hij Walker heette. Moest het Daniels geweest zijn, hij zou zijn zoon waarschijnlijk Jack genoemd hebben.

Hij slijt zijn dagen in een Grieks café in Antwerpen, in het gezelschap van een zootje ongeregeld: een bijna gepensioneerde prostituee, een amateurfilmer, een man die beweert een reïncarnatie van Oscar Wilde te zijn, en een ex-tramconducteur die de encyclopedie uit het hoofd opzegt. Op een dag duikt Walkers oude lief Louise weer op: eerst in het café, en daarna ook in zijn bed, dood, met Walkers pseudoniem Ediapaso in bloed op de muur geschreven. Walker slaat op de vlucht en maakt en passant zelf een paar slachtoffers. Een atypische held dus, in een boek dat literaire kwaliteiten afwisselt met Vlaamse platitudes. Amusante thriller, maar met net iets te weinig finesse.

Walker van Patrick Conrad verscheen bij Uitgeverij Vrijdag in 2014.
286 blz, isbn 9789460012495

Bavo Dhooge - Sushi King

'Weet je dat dit alsmaar meer op een farce begint te lijken?' vroeg Bo. 'Ik verwacht elk moment Groucho Marx. Hoeveel waanzinniger kan het nog worden?'

****

Je weet pas écht dat het lente is wanneer er een nieuwe Bavo Dhooge in de bus valt. De thrillers met een twist komen steevast de eerste zonnestralen nog wat versterken. Sushi King is deel zes in de LA-reeks, en (misschien op Stiletto Libretto na) de beste tot nu toe.

Een halfgare crimineel, een eenzame loser en een knappe hartenbreekster, meer is er in het universum van Bavo Dhooge niet nodig om een goed boek te brouwen. Plus uiteraard enkele grappige, met bloed overgoten scènes, een pak plotwendingen en een hoofdpersonage dat je in de verste verte niet had verwacht. Het onderwerp van alle commotie in Sushi King is namelijk een vis, een arowana van tachtigduizend dollar en een doorn in het oog van Betsy, wier man hele avonden naar een aquarium zit te staren. Na een moord in de metro geraakt Bo Dodge bij de zaak betrokken, een voortvluchtige die in de metro als mime-acteur zijn loon tracht te verdienen. Als klap op de vuurpijl heeft ook de Zwaardvis, een organisator van illegale vissengevechten, zijn oog laten vallen op de arowana.

Zelden krijg je zoveel flashbacks en flash-forwards te verwerken als in Sushi King. Elke sprong in de tijd onthult iets uit verleden of toekomst én kondigt een volgende gekke plotwending aan. Even stoppen met lezen zit er dus niet in. Zoveel fantasie in een zo ingenieuze structuur: dat kan alleen Bavo Dhooge.

Sushi King van Bavo Dhooge verscheen bij Houtekiet in 2014.
268 blz, isbn 9789089242716

Paul Levrie en Rudi Penne - De pracht van priemgetallen

Dat sommige wiskundigen hun dagen vullen met het opsporen van priemgaten, zoals sommige astronomen zwarte gaten in het heelal zoeken, lijkt op het eerste gezicht de wereldvreemdheid van het vak wiskunde te bevestigen. Op het tweede gezicht ook.

***

Wie niet weet wat priemgetallen zijn, begint maar beter niet aan dit boek. Qua uren wiskunde in de humaniora moet ik voor weinigen onderdoen, maar toch gaat dit boek voor een groot deel aan me voorbij. Mits enige opoffering en diepe concentratie zou het waarschijnlijk wel lukken, maar dat lijkt niet de bedoeling van De pracht van de priemgetallen, geschreven door twee Vlaamse wiskundigen.

Het werkelijk doorgronden van de vermelde stellingen - van Euclides over Fermat tot Gauss - is iets voor de happy few, maar gelukkig bevat het boek ook vele anekdotes over rare Indiërs die niet anders doen dan het aantal cijfers tussen twee priemgetallen berekenen. Bovendien blijken priemgetallen een grote rol te spelen in ons dagelijkse leven. Als we het nummer van onze Visa-kaart ingeven op bol.com, dan zijn er priemgetallen nodig om het te versleutelen. De pracht van priemgetallen licht een tipje van de sluier op over de wondere wereld van de priemgetallen, en voorlopig volstaat dat tipje voor mij.

De pracht van priemgetallen van Paul Levrie en Rudi Penne verscheen bij Prometheus - Bert Bakker in 2013.
198 blz, isbn 9789035138636

Bavo Dhooge - Schaduw van de koning

'De invloed van het internationalisme, van de joderij, van de vrijmetselarij, van het grootkapitaal, ach, we konden slechts handelen voor zover Parijs en Londen het toelieten. Ook al stond het nergens zwart op wit, het was onmiskenbaar de realiteit. Na de oorlog - wie de overwinnaar ook is - zal een klein land van acht miljoen inwoners zoals het onze niet helemaal meer vrij zijn.'

***

Bavo Dhooge heeft in zijn relatief korte carrière al menig genre bedreven (tot grote tevredenheid van de VN Thrillergids en Kogel-, Diamant- en Poirotjury's), maar een historische roman was daar tot dusver niet bij. Schaduw van de koning werd bij uitgevers Borgerhoff & Lamberigts meteen omgedoopt tot Dhooges magnus opus. De Gentenaar werkte er zes jaar aan, en voor een auteur van minstens drie boeken per jaar is dat héél lang. In Schaduw van de koning beschrijft hij een stukje vaderlandse geschiedenis, maar dan vanuit een aparte invalshoek.

Hoofdpersonage is de Duitse kolonel Werner Kiewitz, die koning Leopold III moet bewaken (verbindingsofficier is de officiële titel) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voor de geschiedenisnitwits: Leopold legde zich neer bij de Duitse hegemonie, en weigerde, tegen zijn regering in, te vluchten naar Londen. Werner Kiewitz begeleidt Leopold bij zijn omstreden bezoek aan Hitler en is getuige van diens huwelijk met Lilian Baels, een huwelijk dat hem bij het volk niet populairder maakt. Een en ander zal na de oorlog leiden tot een vervroegde troonsbestijging van zoon Boudewijn.

Dhooge vult de gekende geschiedenis aan met een boeiende verhaallijn. Kiewitz, in Laken letterlijk en figuurlijk ver van Hitler verwijderd, wil heel graag dichterbij de koning komen en vat genegenheid op voor de kersverse prinses Lilian. Het is helaas twijfelachtig of koning en prinses wederzijdse gevoelens koesteren voor Kiewitz, en ook de nazi-oversten beginnen argwaan te koesteren.

Af en toe sluipen nog echte Dhooge-trekjes in het boek. Een scène waarin de Gestapo de vingers van een pianist afhakt is pure Tarantino, zoals we van Dhooge gewoon zijn, maar over het algemeen is de toon veel serieuzer. Kiewitz wordt slachtoffer van een soort omgekeerd Stockholmsyndroom. De gijzelnemer vat een verrassend diepe sympathie op voor de man die hij moet bewaken. Schaduw van de koning is een zorgvuldig gedocumenteerde roman, misschien iets te breed uitgesponnen, maar best boeiend. Een verrassing in Dhooges oeuvre is het sowieso.

Schaduw van de koning van Bavo Dhooge verscheen bij Borgerhoff & Lamberigts in 2013.
448 blz, isbn 9789089313737

Pieter Jan Verstraete - Leo Vindevogel

Vindevogel werd geëxecuteerd als zoenoffer of als slachtoffer van lokale politieke twisten en economische collaboratie. Deze lokale machthebbers en belanghebbenden hadden er alle belang bij dat Vindevogel het zwijgen opgelegd werd. Zowel het bestuur van de Volksbond, de katholieke partij (op enkele zeldzame uitzonderingen na) en de Kerk lieten hem als een baksteen vallen. Hij is de enige Belgische volksvertegenwoordiger die een dergelijk lot onderging.

****

Dat de oorlogsburgemeester van mijn geboortestad Ronse werd gefusilleerd, dat had ik wel eens horen vertellen. Ik stelde mij daar een of ander volkstribunaal bij voor, met stoere mannen van het verzet die van Hotond en Muziekbos naar de Grote Markt waren afgezakt om te gewillige meisjes het haar af te scheren en een te Duitsgezinde burgemeester af te knallen. Niet dus. Ik overdrijf mijn onwetendheid een beetje, maar toch is het goed dat er onlangs een biografie verscheen van Leo Vindevogel.

De biografie vertelt zoals het genre dat wil over leven en dood van misschien de beroemdste (en alleszins de beruchtste) Ronsenaar. Hij schopt het tot schepen van onderwijs en later tot volksvertegenwoordiger. De man polariseert vooral: te flamingant voor de leiders van de christelijke arbeidersbeweging, te sociaal voelend voor de eveneens katholieke industriëlen van de textielstad. Vindevogel droomt van een sterke Vlaams-katholieke partij, en zelfs al van een federale Belgische staat. Hij vecht voor de status van het Nederlands in de Ronsische scholen. Voor en tijdens de oorlog steekt hij zijn sympathie voor Hitler en al wat Duits is niet onder stoelen of banken. Het wordt hem uiteindelijk niet in dank afgenomen, al zijn anderen (de socialistische Ronsische minister Soudan bijvoorbeeld) van oordeel dat Vindevogel zijn Duitslievendheid niet laat doorwerken in zijn beslissingen als burgemeester. Maar net na de oorlog heeft het volk daar geen oren naar. Vindevogels advocaten staan machteloos tegenover de vooringenomenheid van volk en rechters. Niets minder dan de dood zal volstaan.

De biografie is een zeer lezenswaardig en vlot boek, ook voor niet-Ronsenaars, en zelfs voor niet-flaminganten. Het zal een eeuwige discussie blijven of Leo Vindevogel moet veroordeeld worden om zijn antisemitisme, of geloofd om zijn inzet voor de bevolking tijdens de oorlogsjaren. Het is alvast de verdienste van Pieter Jan Verstraete dat hij de beide kanten van het verhaal toont.

Leo Vindevogel van Pieter Jan Verstraete werd in eigen beheer uitgegeven in 2013.
672 blz, isbn 9789079497041